بررسي فراواني تزريق tPA و پيامدهاي ناشي از آن در بيماران مبتلا به سكته مغزي مراجعه‌كننده به بيمارستان توحيد در سال 1397 و 1398

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

پزشكي

مقدمه: سكته مغزي يك بيماري حاد عروقي مي‌باشد. يكي از ناتوان‌كننده‌ترين و پرهزينه‌ترين بيماري‌ها در سطح جهان است. سالانه بالغ‌بر 800 هزار نفر در ايالات‌متحده آمريكا براي بار اول يا مجدداً سكته مغزي را تجربه مي‌كنند. سكته مغزي به علت انسداد عروقي و يا پارگي عروق مغزي حادث مي‌شود كه بر اساس اتيولوژي به دودسته ايسكميك و هموراژيك دسته‌بندي مي‌شود. هركدام از آن‌ها جريان اكسيژن و مواد مغذي به مغز را قطع مي‌كنند و اين باعث آسيب به بافت مغز مي‌شود. حدود %85 سكته‌ها ايسكميك هستند. ميزان مرگ‌ومير سكته مغزي در 30 روز اول شروع %10 و در %90 ديگر غالباً منجر به ناتواني مي‌شود. به‌طوركلي %70 افرادي كه دچار سكته مغزي شده‌اند قادر به بازگشت به محل كار و %30 از اين افراد آن‌ها براي راه رفتن به كمك نياز دارند كه اين امر، يك فشار رواني، اجتماعي و اقتصادي بر جامعه تحميل مي‌كند. سكته مغزي ايسكميك يكي از دلايل اصلي مرگ‌ومير در زنان است. زنان به دليل اميد به زندگي طولاني‌تر ورود به سن بالاتر، بيشتر از مردان در معرض سكته مغزي هستند. فعال‌كننده پلاسمينوژن بافتي (tPA) يك داروي ترومبوليتيك است كه داراي نام‌هاي ديگر آلتپلاز و رتپلاز است. از ويژگي‌هاي اين دارو مي‌توان به حل كردن ترومبوزهاي تهديدكننده حيات، اثر سريع و نيمه‌عمر كوتاه اشاره كرد و براي بيماري‌هايي با تابلوي باليني سكته ناشي از ترومبوآمبولي پيشنهادشده است. از موارد منع مصرف آن‌ها مي‌توان خونريزي گوارشي سه ماه اخير، حاملگي، جراحي‌هاي اخير 10 روز گذشته، سابقه سكته هموراژيك قبلي، مشكلات كواگولوپاتي فعال، فشارخون بالاي 180 سيستول و بالاي 100 دياستول، دايسكشن آئورت و پريكارديت حاد نام برد tPA. تنها داري ترومبوليتيك است كه در درمان سكته‌هاي مغزي ناشي از آمبولي پيشنهاد مي‌شود. روش بررسي: اين مطالعه مقطعي از نوع توصيفي - تحليلي بوده است كه تمام بيماران كه با تشخيص سكته حاد مغزي طي سال‌هاي 1397 الي 1398 به بيمارستان توحيد مراجعه كرده‌اند وارد مطالعه شدند. اطلاعات مربوط به مشخصات دموگرافيك (سن، جنس، محل زندگي، شغل و تحصيلات)، بيماري‌هاي زمينه‌اي (ديابت، فشارخون، فيبريلاسيون دهليزي، ديس ليپيدمي، نارسايي قلبي و كليوي)، سابقه مصرف داروي آنتي پلاكتي، سابقه سكته مغزي در خود يا اقوام درجه‌يك، عوارض ناشي از تزريق (مرگ، خونريزي و ناتواني) زمان ورود به بيمارستان، زمان دريافت دارو، ارزيابي‌شده و جمع‌آوري شد. جهت بررسي اهداف توصيفي از شاخص‌هاي توصيفي همچون ميانگين ميانه فراواني و درصد استفاده خواهيم نمود. براي برسي ارتباط بين متغيرهاي دموگرافيك و بيماري‌هاي زمينه‌اي، سابقه سكته مغزي قلبي در خانواده و خود افراد و همچنين مصرف داروهاي ذكرشده با پيامدهاي ناشي از تزريق tPA از آزمون كاي اسكوئر و براي رگرسورهاي كمي از آزمون تي تست استفاده خواهيم نمود. تحليل‌ها با استفاده از نرم‌افزار stata و سطح معني‌داري 0.05 انجام خواهد شد. يافته‌ها: عوارض ناشي از تزريق داروي tPA ارتباط معني داري با سن بيماران داشته است و با افزايش سن ميزان بروز عوارض بيشتر شده است. ميانگين سن افرادي كه دچار عوارض شده اند 73.9 سال و ميانگين افرادي كه دچار عوارض نشده اند نيز 64.85 سال بوده است. بازتواني افرادي كه مبتلا به فشار خون بوده اند با افرادي كه مبتلا به فشار خون نبودند تفاوت معني داري نداشتند اما افرادي كه مبتلا به فشار خون بودند %26.93 دچار عوارض ناشي از تزريق شدند در صورتيكه بيماراني كه مبتلا به فشار خون نبودند تنها %10 دچار عوارض شدند. %46.15 از افرادي كه مبتلا به ديابت بودند دچار عوارض ناشي از تزريق دارو شده اند در صورتيكه تنها%12.5 از افرادي كه ديابت نداشته اند دچار عارضه ناشي از تزريق شدند. نتيجه‌گيري: تجزيه و تحليل اطلاعات جمع اوري شده حاكي از آن بود كه از متغير هاي دمو گرافيك تنها جنس با ايجاد عوارض رابطه معني داري داشته است هم چنين اين نتيجه بدست آمد كه عدم ابتلا به فشار خون و ديابت د بازتواني ناشي از تزريق ارتباط معني داري ندارد اما ابتلا به فشار خون و ديابت عوارض ناشي از تزريق را افزايش ميدهد پس كنترل فشار خون و ديابت يكي از مهم ترين عوامل موثر در بروز سكته مغزي هستند در ايجاد عوارض ناشي از تزريق دارو نيز تاثير گذار هستند و كنترل اين دو بيماري زمينه اي نقش موثري در بروز سكته مغزي و هم چنين ايجاد عوارض ناشي از تزريق tPA ايفا ميكنند. كليدواژه‌ها: سكته مغزي، آلتپلاز، هموراژيك، خونريزي دهنده، ايسكميك، tPA، ديابت مليتوس، فشار خون

180544

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

پزشكي

پزشكي

دانشگاه علوم پزشکي کردستان

ليلا عزيزخاني