ارزيابي تاب آوري محله اوين در برابر زلزله احتمالي تهران

كارشناسي ارشد

بحران ها مسائلي هستند كه همه جنبه هاي يك جامعه را در بر مي گيرند و بي توجهي به آن ها به دليل خسارات جبران ناپذير آن ها ممكن نيست. در اين ميان افزايش تعداد سوانح طبيعي در سال هاي اخير، اهميت موضوع حاضر را بيشتر مي كند. از آنجايي كه زلزله حتمي براي تهران پيش بيني شده است و محلات شهري از اولين سطح هاي آسيب پذير در جوامع هستند. محله اوين به دلايلي كه در فصل 1 اشاره مي شود به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شده است و مسئله اصلي اين پژوهش را كه بررسي تاب آوري اين محله با وجود شرايط خاص آن است را شكل مي دهد. هدف اصلي پژوهش، ارزيابي سطح تاب آوري محله اوين و ارائه راهكارهايي براي ارتقا اين سطح است. از سؤال هاي اصلي پژوهش بازيابي مفهوم مشترك تاب آوري بين كنشگران در سطح محلي و تدوين چارچوبي مشخص براي يافتن راه حل شهري براي پاسخ به مسئله است. روش اتخاذ شده در اين پژوهش با توجه به چارچوب مفهومي به دو بخش ارزيابي تاب آوري و ارائه برنامه هاي تاب آوري تقسيم مي شود. در بخش ارزيابي، با توجه به 4 مؤلفه اصلي دخيل، جامعه، نهادها، كالبد و زيرساخت، سطح آموزش و آگاهي، عمليات شاخص سازي از دل تجربيات و مباني نظري و نظرات متخصصان شكل يافته و اولويت بندي شده است. ارزيابي با بهره گيري از ابزارهاي پرسش نامه، مصاحبه و تحليل هاي فضايي در نرم افزار GIS، با كمك تحليل هاي آماري مانند آزمون Tتك نمونه اي شكل گرفت كه نتيجه آن در قالب نقشه سطح بندي تاب آوري در پهنه هاي محله و نمودار تهيه شد. در بخش برنامه ريزي با توجه به مقايسه دودويي قوت، ضعف، فرصت و تهديد كه به كمك روش QSPM وزن دار شدند، موضع محله نسبت به بحران مشخص و با توجه به آن اهداف، راهبرد، سياست ها و برنامه هاي متناسب با بستر برنامه ريزي، در محله اوين تدوين گرديد. با توجه به روش هاي به كار گرفته و نتايج حاصل از يافته ها در بخش ارزيابي فصل 5، باوجود مناسب بودن برخي پهنه هاي محله به لحاظ شاخص هاي كالبدي، سطح تاب آوري در اين پهنه ها پايين به دست آمده است كه نشانگر اين مسئله است كه تاب آوري از جنس ويژگي هاي كالبدي نيست. ضعيف ترين ابعاد تاب آوري محله در بخش نهادي به دليل عدم وجود بستر قانوني و همكاري بين سطوح مختلف سازمان ها، عدم نظارت بر مقررات موجود و در بخش دانش و آگهي به دليل درك ناصحيح از بحران زلزله و عدم آگاهي رساني مناسب مشخص شده اند. درنهايت در زمينه تاب آوري، به ارائه راهكارها و پيشنهاداتي پرداخته شده است. در اين بخش، ابتدا با بررسي نتيجه حاصل از موقعيت محله نسبت به بحران كه با توجه به امتياز نهايي حاصل از 4 بخش موقعيت، در موضع ضعف-تهديد كه موقعيت بحراني هشدار است قرار گرفت كه نياز به اتخاذ راهبردهاي تدافعي نسبت به آن حس مي شد كه در اولويت مهم تري قرار دارند كه در صرف زمان و هزينه ما ياري دهنده است. در نهايت سياست ها و برنامه هاي مناسب هرگونه از راهبردهاي تاب آوري محله ارائه شده است كه مي تواند اساسي براي پژوهش هاي آتي در ساير محله ها با توجه به بسترشان قرار گيرد. واژه‌هاي كليدي: ارزيابي تاب آوري محله، محله اوين، ارتقا تاب آوري، زلزله، تاب آوري در برابر سوانح طبيعي

189243

دانشگاه علم و صنعت ايران

برنامه ريزي شهري

دكتر سيد عبدالهادي دانشپور