مجموعه فرهنگي هنري تفريحي با رويكرد ارتقاء تعاملات اجتماعي از ديدگاه شهروندان و هنرمندان (نمونه موردي: مشهد)

كارشناسي ارشد

چكيده افزايش مهاجرت، تكثر فرهنگي و توسعه‌ي روزافزون رسانه‌هاي ديجيتال، باعث كاهش ارتباطات چهره‌بهچهره و تعاملات اجتماعي شده است. اين موضوع معماران را با اين سوال جدي مواجه ساخته است كه چگونه مي‌توان با استفاده از قابليت‌هاي فضاهاي معماري، تعاملات اجتماعي را تقويت نمود. از طرفي با توجه به نقش و اهميت تعاملات اجتماعي در توسعه‌ي فرهنگي هنري، و تاثير متقابل فرهنگ و هنر بر تعالي جامعه، و با توجه به اين‌كه فضاهاي فرهنگي هنري تفريحي، يكي از بسترهاي مناسب براي شكل‌گيري تعاملات اجتماعي هستند، لزوم پرداختن به موضوع تعاملات اجتماعي در چنين فضاهايي، ضروري مي‌نمايد. در پژوهش‌هاي پيشين عوامل اثرگذار بر ارتقاء تعاملات اجتماعي از ديدگاه جامعه‌شناسان و شهرسازان مورد بررسي قرار گرفته است و به شناسايي عوامل موثر در اجتماع‌پذيري فضاهاي معماري و شهري پرداخته شده است؛ اما به ويژگي‌هاي اثرگذار فضاهاي فرهنگي هنري تفريحي، بر ارتقاء تعاملات اجتماعي، به‌صورتي روش‌مند و تدوين‌شده، كم‌تر توجه شده است. در اين پژوهش، مولفه‌هاي اثرگذار بر ارتقاء تعاملات اجتماعي و ميزان اثربخشي آن‌ها در فضاهاي فرهنگي هنري تفريحي، با محوريت فضاهاي فرهنگي مشهد، و از دو ديدگاه شهروندان و هنرمندان، مورد مطالعه قرار گرفته است. پس از مطالعات كتابخانه‌اي و پژوهش‌هاي ميداني، و با بررسي تحليلي ادبيات موضوع، و نيز در نظر گرفتن روش تحقيق همبستگي، شاخص‌هاي اثرگذار بر تعاملات اجتماعي در مجموعه‌هاي فرهنگي هنري تفريحي معين شد؛ كه بر مبناي آن پرسشنامه‌ي ساختاريافته، تنظيم گشت. در ادامه، آراء و نظرات 348 نفر از شهروندان و 50 نفر از هنرمندان سطح شهر مشهد، جمع‌آوري گرديد. داده‌هاي حاصله، با استفاده از نرم‌افزار SPSS مورد تحليل قرار گرفت. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه ترتيب اولويت‌گذاري دو گروه شهروندان و هنرمندان پاسخ‌گو، متفاوت از يك‌ديگر است. شهروندان چهار شاخصه‌ي اصلي اثرگذار را به‌ترتيب: 1-دسترسي و ارتباط، 2-كاربري و فعاليت، 3-اجتماع‌پذيري، 4-آسايش و تصوير ذهني، مي‌دانستند و هنرمندان به‌ترتيب: 1-دسترسي و ارتباط، 2- اجتماع‌پذيري، 3- كاربري و فعاليت، 4-آسايش و تصوير ذهني را اولويت‌گذاري كرده‌اند كه فقط در دو شاخصه‌ي اصلي دوم و سوم (كاربري و فعاليت، و اجتماع‌پذيري)، ترتيب اولويت‌گذاري آن‌ها متفاوت بوده است. در مجموع، نتايج به‌دست آمده حاكي از آن است كه ميزان اثرگذاري شاخص‌ها، فارغ از اولويت‌بندي، از درجه‌ي بالايي برخوردار مي‌باشد. واژه‌هاي كليدي: تعاملات اجتماعي، مجموعه‌هاي فرهنگي هنري تفريحي، اجتماع‌پذيري، فضاي عمومي، فضاي شهري، شهر مشهد

191047

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري فضاهاي آموزشي و فرهنگي

دكتر محمدعلي خان محمدي