آموزش طراحي معماري مبتني بر تفاوتهاي جنسيتي و با رويكرد اسلامي

دﮐﺘﺮي

چكيده فرايند خلق آثار معماري از مسائل مهم و پيچيده حوزه معماري است و عليرغم پژوهشهاي متعددي كه در دهه¬هاي اخير پيرامون آن صورت گرفته، هنوز برخي از ابعاد اين فرايند ناشناخته باقي مانده است. اين رساله با هدف ارتقاء كيفيت آموختن معماري در دختران و پسران با توجه به ويژگيهاي متفاوت آنها و تبيين محتواي فرايند خلق آثار معماري با توجه به اين تفاوتها، تهيه و تنظيم شده است و نگاه به اين هدف از ديدگاه اسلامي صورت گرفته است. به دليل عدم برقراري ارتباط اصولي ميان آموزش معماري با رشته¬هايي از قبيل علوم تربيتي، جايگاه تفاوتهاي جنسيتي هنوز در اين رشته واكاوي نشده است. لذا، مغفول ماندن بُعد تفاوتهاي جنسيتي به عنوان يكي از بيشمار تفاوتهاي فردي در آموزش فرايند طراحي، از دغدغه¬هاي اصلي اين پژوهش بوده است. موضوعي كه به لحاظ تأثيرگذاري در سبكهاي تفكر و سبكهاي يادگيري، از نيازهاي مهم در جهت بهبود كيفيت آثار خلق شده محسوب مي¬شود. پرسشهاي اصلي پژوهش مربوط به نوع نگاه به تفاوتهاي جنسيتي در آموزش معماري از ديدگاه اسلامي و متعاقباً نحوه فرايند خلق آثار معماري بر اين اساس بوده است. فرضيه¬هاي تحقيق نيز بر مبناي اين اصل كه تفاوتهاي جنسيتي در كيفيت آموختن معماري، مؤثر بوده و دختران و پسران داراي استعدادها، گرايشات و شيوه¬هاي متفاوت در فرايند خلق آثار معماري هستند، شكل گرفته است. براي انجام اين تحقيق از راهبرد استدلال منطقي و آزمون تجربي (مبتني بر عقل و نقل) و روشهاي استدلال قياسي و استقرائي به فراخور مراحل تحقيق استفاده شده است. يافته¬هاي تحقيق نشان مي¬دهد؛ رويكرد اسلام به تعليم و تربيت نيز همچون ديگر حوزه¬ها، رويكردي غايت¬نگر و مبتني بر فطرت انسان است. در حقيقت جوهرهٴ روح زن و مرد، تفاوتى وجود ندارد؛ ولى در عوارض وجودى آن ها تفاوت هايى هست. لذا، مقولهٴ تربيت آن دو، در آن جا كه معطوف به جوهرهٴ روح است، تفاوتى ندارد؛ ولي در شيوه ها و جزئيات كه به برخى عوارض باز مى گردد، تفاوت هايى قابل لحاظ هستند. از آنجا كه خداوند انسان را در صفت خلاقيت به صورت خود آفريده، براي رسيدن به يك اثر كامل كه واجد شرايط تمامي مظاهر الهي به طور نسبي باشد، نياز به پرورش انسانهاي كامل است. يك آموزش اثربخش، آموزش¬گيرندگان را با عرصه¬هايي كه به همه قوا و قابليتهاي وي مرتبط باشد، آشنا مي¬كند. معرفت بشري، به ويژه در عرصه هايي چون هنر و معماري، هم به دلالت منطقي تكيه دارد و هم به تأويل شهودي. از ديدگاه اسلامي نيز، گرايش متعادل در بستر وحي در مقابل گرايشهاي عقل¬گرا يا شهودگرا توصيه مي¬گردد. از اين حيث، مي¬توان ساحت فضاي آموزشي را با رويكرد تناسب، تعادل و تكميل نقشهاي جنسيتي همراه كرد. لذا، در نهايت، دانشجويان منطقي و شهودي، با بهره¬گيري از تفاوتهاي جنسيتي و به منظور ايجاد يك رابطه صحيح استادوشاگردي از هم تميز داده شده و راهكارهاي خاص هركدام در راستاي طراحي يك اثر كامل؛ و مهمتر از آن دستيابي به يك انسان كامل ارائه مي¬گردد. كليد واژه¬ها: تفاوتهاي جنسيتي، آموزش طراحي معماري، رويكرد اسلامي

191108

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري

مهندس عبدالحميد نقره كار - دكتر محسن فيضي