باززنده سازي بافتهاي تاريخي با رويكرد ارزش افزايي (موردكاوي: بافت تاريخي جنوب ميدان نقش جهان اصفهان)

كارشناسي ارشد

چكيده بافتهاي تاريخي هر شهر از اركان اصلي آن شهر به شمار ميآيد و نشان دهندهي هويت و پيشينهي يك ملت است. اين بافتها با توجه به سابقهاي كه دارند، واقعيتها، توانمنديها، اعتقادات و آداب و رسوم مردمي را نشان ميدهد كه آن را پايهگذاري كردهاند. از اينرو اينگونه از بافتها داراي مجموعهاي از ارزشهاست كه به عنوان ميراثي ارزشمند در تمام دوران بايد مورد توجه قرارگيرد. اما امروز به دليل ناكارآمدي و عدم پاسخگويي به نيازهاي امروزي شهروندان مورد بيتوجهي و غفلت واقع شده و به تدريج در حال از بين رفتن است. بافت تاريخي جنوب ميدان نقشجهان اصفهان از نمونه بافتهاي تاريخي است كه با وجود برخورداري از ارزشهاي فرهنگي، تاريخي، اجتماعي و پتانسيلهاي اقتصادي در حال تخريب است. از سوي ديگر پايين آمدن ارزش اقتصادي خانهها و زمينهاي محدوده موجب فقدان انگيزه براي ساكنين و شهروندان جهت سكونت در اين بافت شده و باعث كاهش كيفيت زندگي نيز در اين محدوده شدهاست. در اين پژوهش مسائل و مشكالت موجود در بافتهاي تاريخي و همچنين شناسايي و تحليل نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهديدهاي محدودهي مورد مطالعه توسط مطالعات ميداني، كتابخانهاي و با مراجعه به متون نظري در حوزهي مداخالت شهري بررسي شده است. همچنين، مطالعهي رويكردهاي ارزش افزايي اقتصادي در زمينهي باززندهسازي مراكز تاريخي شهرها صورت گرفته و الگوهاي طراحي براي ساماندهي محدودهي مورد نظر بر اساس چشمانداز، راهبردها و سياستهاي طراحي با رويكرد ارزش افزايي در قالب نقشه، اسكيس و تصاوير سه بعدي از فضاها و مكانها ارائه شدهاست. به منظور ارزيابي ميزان ارزش افزايي طرحهاي پيشنهادي، پرسشنامهاي در ميان ساكنين و شهروندان تهيه و توزيع گرديد تا ميزان تمايل به پرداخت آنها براي خريد خانهها و زمينهاي اين محدوده و عوامل تأثيرگذار بر تمايل به پرداخت با استفاده از مدل رگرسيوني الجيت مورد تحليل قرارگيرد. مجموعه اقدامات طراحي شهري پيشنهادي در بافت تاريخي جنوب ميدان نقش جهان اصفهان پس از ارائه و بحث با ساكنين به منظور سنجش ارزش افزايي اقتصادي طرحها در اين بافت، مورد ارزيابي قرار گرفت. با روش بكار رفته مشاهده شد كه ضمن ارتقا شرايط زندگي در اين محدوده، اجراي طرحهاي ارزش افزا موجب ميل به پرداخت بيشتر مردم براي خريد زمينها و خانههاي بافت تاريخي جنوب ميدان نقشجهان اصفهان شده و ارزش اقتصادي زمينهاي آن را افزايش دادهاست. همچنين نتايج نشان دادكه عواملي چون درآمد، وضعيت تأهل و شغل در افزايش تمايل به پرداخت مردم تأثيرگذار بودهاست. لذا طراحي شهري با رويكرد ارزشافزايي اقتصادي ميتواند رويكردي مؤثر و قابل اشاعه براي نمونههاي ديگر در دستور كار قرار گيرد. كليد واژگان: بافت تاريخي، بافت جنوب ميدان نقش جهان، ساماندهي، باززندهسازي، ارزش اقتصادي، ارزشافزايي )تمايل به پرداخت(

191146

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر مصطفي بهزادفر

طراحي شهري

دكتر رضا خيرالدين