تبيين معيارهاي موثر بر تحقق عدالت فضايي در بازآفريني شهري با تاكيد بر رهيافت حقوق كودكان- نمونه موردي: محله ايران در منطقه ۱۲ تهران

كارشناسي ارشد

امروزه در قالب منشورها و قوانين بين المللي، كودكان به عنوان شهروندان رسمي شهرها شناخته شده‌اند و موضوعاتي از قبيل شهروندي و حق مشاركت آنان، در كنار توجه به حقوق و نيازهاي اوليه آنان مورد تاكيد قرار گرفته است. در اين پژوش هدف اصلي " تدوين ضوابط بازآفريني محلات نابسامان شهري در راستاي توسعه حق كودك به شهر" مي‌باشد. سوال اساسي در اين پژوهش اين است كه "چه ضوابط و الگوهايي براي تحقق حقوق كودكان در طرح هاي بازآفريني محلات نابسامان شهري لازم است؟". جمع‌آوري داده‌هاي اصلي در اين پژوهش نيز از طريق مطالعات كتابخانه‌اي و اسنادي و در بخش شناخت مطالعه موردي نيز از طريق برداشت ميداني، پرسشنامه، برگزاري كارگاه صورت گرفته است. جهت تعيين حجم نمونه نيز با استفاده از فرمول كوكران، 314 نفر شامل كودكان 6 تا 12 سال و 300 نفر از والدين آنها انتخاب شده است. پرسشنامه‌هاي تدوين شده بين والدين و مسئولين نهادهاي عمومي و دولتي مربوطه توزيع شده است. پس از جمع‌آوري اطلاعات و تحليل آنها، جهت اولويت بندي معيارهاي ارزشي در بخش تحليل، از روش مقايسه زوجي و با استفاده از نرم افزار Expert Choice استفاده شده است. وزن دهي مولفه‌ها نيز از طريق تكنيك دلفي(نظرات كارشناسي) صورت گرفته است. يافته‌هاي حاصل از پژوهش حاكي از آن است كه جهت رسيدن به تحقق حق كودك در اين محله، از ميان چهار معيار ارزشي پژوهش، معيار ارزشي"عدالت فضايي و فقرزدايي" با بيشترين امتياز 0,612 در رتبه اول، معيار ارزشي " حكمروايي خوب شهري و عدالت اجتماعي" با امتياز 0,242 در رتبه دوم، معيار ارزشي " منزلت مكاني" با امتياز 0,098 در رتبه سوم و معيار ارزشي " تاب آوري" با امتياز 0,048 در آخرين رتبه قرار دارد. اين نتايج نشان‌دهنده عدم توجه كافي به موضوع مشاركت كودكان و برنامه‌ريزي دموكراتيك و عدم آگاهي و آموزش و امكانات كافي در ميان نهادهاي مربوطه در سطح محله مي‌باشد. اين درحالي است كه در زمينه حقوق و امكانات اوليه مورد نياز مانند برخورداري از فضاهاي بازي مناسب و ايمني و امنيت در فضاهاي محله، كمبودهايي وجود دارد. اما آنچه كه مهم به نظر مي‌رسد، توجه به زمينه‌هاي برآوردن اين نيازها و حقوق به صورت همزمان مي‌باشد. چراكه از طريق دستيابي به مشاركت موثر كودكان، مي‌توان امكاني براي برخورداري آنان از حقوق ديگر ايجاد كرد. لذا پس از بررسي محله مورد نظر از نظر معيارهاي تدوين شده، راهكارهاي پيشنهادي به صورت راهبرد و سياست‌هايي بر اساس نظرات كودكان، والدين، متخصصان شهري، مسئولين و مديران محلي و مشاهدات ميداني ارائه شده، كه به همراه آن نيز برنامه‌هاي اقدام لازم در خصوص اجرايي شدن آنان نيز ارائه شده است. واژه‌هاي كليدي: عدالت فضايي، بازآفريني شهري، حقوق كودكان، محله ايران

191311

دانشگاه علم و صنعت ايران

برنامه ريزي شهري

دكتر مصطفي بهزادفر