راهنماي طراحي مكان هاي باز محلي در فرآيند جهاني شدن شهرها(مورد كاوي:محدوده مركزي شهر رشت)

كارشناسي ارشد

جهاني‌شدن در دهه‌هاي اخير در حال اثرگذاري بر شهرها در ابعاد مختلف و تبديل شهرهاي بزرگ به شهرهاي جهاني با عملكرد¬هاي خاص مي‌باشد. جهاني‌شدن، همچون شهرنشيني فرصت¬ها و نيز مشكلاتي پديد مي¬آورد كه در شهرها و مكان‌هاي باز شهري به‌وضوح متجلي مي-گردند. چالش موجود در اين فرآيند، يافتن راه‌حل براي مشكلات همراه با جهاني‌شدن و درعين‌حال بهره‌برداري از جنبه‌هاي مثبت آن است. ازجمله موضوعات مطروحه در عرصه شهر و جهاني‌شدن، پرداختن به مكان‌هاي باز شهري در تعامل با مقوله جهاني‌شدن است. مكان‌هاي باز مي‌توانند نقش كليدي ايفا نموده و از طريق اجتماع‌پذيري، همبستگي اجتماعي و غناي فرهنگي و افزايش رقابت‌پذيري شهرها به فرآيند فقرزدايي و كاهش نابرابري كمك نمايند. آن‌ها بايد هم به‌عنوان موتور رشد اقتصادي و هم به‌عنوان مهم‌ترين مركز ادراكات اجتماعي ايفاي نقش نمايند. پيشرفت‌هاي فناوري در شهرهاي درحال‌توسعه تأثيرات منفي گذاشته و آن را غير فضايي و چندپاره كرده است. رابطه احساساتي با مكان‌هاي باز شهري جاي خود را به منافع مالي سرمايه‌گذاري و انبوه‌سازي غير محلي داده است. تنها احساساتي كه به نظر مي‌رسد وجود دارد احساسات منفي است كه ناشي از ترس از جرم و جنايت مي‌باشد. اين مكان¬ها به‌جاي آنكه به‌عنوان بخش چندوجهي و باز در زندگي اجتماعي متجلي شوند، به‌عنوان ابزاري براي دستيابي به اهدافي خاص استفاده مي‌گردند. در صدر اين اهداف، نياز به افزايش توان رقابت‌پذيري قرارگرفته است. با رقابتي كه بين شهرها و مناطق در بازار جهاني وجود دارد، محيط¬هاي امن و جذاب براي جذب سرمايه‌گذاران، كارگزاران، و جهانگردان ضروري است. اين پژوهش به دنبال تدوين راهنمايي براي طراحي مكان‌هاي باز محلي در فرآيند جهاني‌شدن شهرها با مورد كاوي محدوده مركزي شهر رشت مي¬باشد. در راستاي پرداختن به مسئله تحقيق، فرآيندي چندمرحله‌اي طي شده و از روش‌هاي تحليل محتواي كيفي، مورد كاوي، استدلال استقرايي و پيمايش نگرش ذينفعان و صاحب‌نظران استفاده شده است. مباني نظري موضوع در خصوص تأثيرات جهاني‌شدن بر شهرها و تبيين وضعيت مكان‌هاي باز شهري در فرآيند جهاني‌شدن، از طريق اسناد منتخب بررسي‌شده است. پس از آن تجارب جهاني دگرگوني فضاهاي عمومي شهري در فرآيند جهاني‌شدن در سه شهر برلين و پاريس( به‌عنوان نمونه‌اي از كشورهاي توسعه‌يافته و پيشرو در زمينه جهاني‌شدن) و استانبول( به‌عنوان نمونه‌اي از كشورهاي درحال‌توسعه با شرايط فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي مشابه ايران) به‌منظور تعميم‌پذيري بيشتر پايه‌هاي نظري موضوع بررسي‌شده است. سپس پايه‌هاي نظري به‌وسيله تحليل محتواي كيفي مورد تجزيه‌وتحليل قرارگرفته تا اصول مكان‌هاي باز محلي در فرآيند جهاني‌شدن شهرها استخراج شود. همچنين اصول استخراج‌شده به‌صورت كيفي مورد ارزيابي صاحب‌نظران منتخب قرارگرفته است، و سپس به تفكيك نمايانگرهاي منتخب كيفيت‌هاي محيطي در بررسي و سنجش نمونه مطالعاتي تحقيق مورداستفاده قرارگرفته است. بررسي مطالعات شناخت و تحليل وضع موجود در محدوده مطالعاتي تحقيق حاضر نشان مي‌دهد كه اين محدوده اگرچه فاقد شواهد و نشانه‌هايي قوي مبني بر تأثير جهاني‌شدن بر آن است، اما نمي‌توان آن را به‌طور كامل جدا از جريان جهاني‌شدن در نظر گرفت. محدوده طراحي به دليل هم‌جواري با كاربري‌هاي شاخص و جذاب شهري براي گردشگر داخلي و خارجي، امكان تأمين فضاهاي لازم جهت استقرار فعاليت‌هاي اقتصادي در مقياس جهاني يا حضور رخدادهاي جهاني، ويژگي منحصربه‌فرد كالبدي و تاريخي به‌منظور تبليغ و بازنمايي شهري و همچنين به دليل ثبت شهر رشت به‌عنوان شهر خلاق خوراك در يونسكو، تا حدودي از پتانسيل ارتقاء تصوير جهاني اين محدوده و تقويت جريان گردشگري محلي تا فراملي آن برخوردار است. در مطالعه پيش رو بر اساس يافته‌هاي تحقيق و مطالعات، بررسي و تحليل محدوده طرح، چشم‌انداز، اهداف، راهبردها، سياست‌هاي اجرايي و راهنمايي براي طراحي مكان‌هاي باز محلي در فرآيند جهاني‌شدن شهرها تدوين‌شده و درنهايت طرح جامع سه‌بعدي محدوده مطالعاتي تحقيق ارائه‌شده است. به نظر مي‌رسد الگوي ارائه‌شده به اين هدف كه يك ساختگاه بومي ارزش جهاني داشته باشد، مي‌تواند پاسخ دهد.

191539

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر عبدالهادي دانشپور

طراحي شهري

دكتر مصطفي بهزادفر