طراحي زائرسراي ارزان قيمت با رويكرد وقف

كارشناسي ارشد

سالانه 20 ميليون زائر از كشورهاي مختلف براي زيارت حرم شريف پيشواي هشتم شيعيان امام رضا (ع) به شهر مشهد مقدس سفر مي‌كنند كه اسكان و تأمين شرايط رفاهي آن‌ها از ضروريات است. با عنايت به زيارتي بودن شهر مشهد و واقع شدن حرم مطهر امام رضا (ع) در مركز آن (هسته‌ي قديمي مشهد) و علاقه‌مندي فراوان نسبت به اسكان در واحدهاي اقامتي نزديك به حرم، شاهد تمركز و تراكم واحدهاي اقامتي در پيرامون حرم مطهر امام رضا (ع) مي‌باشيم و اين امر در حالي قابل توجه است كه روند ورود زائران به كلان‌شهر مشهد هم رو به افزايش بوده و بنا بر پيش‌بيني‌هاي انجام گرفته تعداد زائران در افق پنج ساله در سال 1400 به حدود 32 ميليون نفر خواهد رسيد و علاوه بر آن سند چشم‌انداز استان ورود 40 ميليون زائر و گردشگر را در سال 1404 به عنوان هدف توسعه‌ي زيارت و گردشگري برشمرده است. اين مسائل، ضروري مي‌سازد در جهت توسعه‌ي پايدار زيارت و بهينه‌سازي روند اسكان و اقامت گردشگران و زائران، در جهت جلوگيري از ازدحام بيش از اندازه‌ي ظرفيت منطقه‌ي پيرامون حرم، سياست مدنظر در راستاي بازساخت اين امر براي بهينه‌سازي جريان زائرسراپذيري سياست توزيع مجدد و پخش زائران در سطح شهر مد نظر قرار گيرد. بدين منظور شناخت محدوده هاي مناسب براي ايجاد و احداث خدمات اقامتي و اسكان زائران و گردشگران به شهر مشهد داراي اهميت بنيادين است تا از اين راه با شناسايي دو سويه‌ي گردشگر و زائر در تعامل با اقامت و اسكان، راهكارهاي افزايش رضايت از تجربه‌ي زيارت براي گردشگران و زائران حرم امام رضا (ع) فراهم آيد. هدف از مطالعات حاضر تلاشي براي ايجاد مجموعه هاي اقامتي، تفريحي با حداكثر كيفيت با استفاده از نقاط قوت و پتانسيل هاي موجود، براي گسترش و پويايي صنعت توريسم و زائر است. در راستاي تكميل مطالعات از روش پيمايشي براي جمع آوري اطلاعات استفاده شده است. در اين روش 75 پرسشنامه توسط زائرين پر و 25 مصاحبه صورت گرفت كه از نتايج آن در طراحي بهره گرفته شده است. نتيجه اين مطالعات؛ طراحي مجموعه اقامتي و فرهنگي زائران در شهر مشهد است كه جهت پاسخگويي به بخش پذبرايي و امكانات اقامتي زائر با ارزان ترين امكانات و بالاترين كيفيت ممكن جهت استفاده اقشار كم درآمد طراحي شده است. با بررسي پايانه اي مشهد مي توان دريافت كه مشهد ساليانه ميزبان بيش از 20 ميليون نفر زائر ايراني و خارجي است. در ميان شهر جهت پذيرايي سيل ميليوني مسافر تنها 73 هتل ستاره دار، 513 مهمانپذير، 93 هتل آپارتمان و 43 زائرسرا برخوردار است. اين كمبود سبب مشكلات زيادي براي مسافران و زائران و گاهي باعث ناهنجاري در ظاهر شهر و اشغال فضاهاي باز شهري توسط آن ها شده است. نهايتاً تلاش شده است با ارائه الگوي اجرايي جهت استفاده از ظرفيّتهاي توسعه اجتماع محور نتيجه گيري شود با درگير نمودن بازيگران اصلي عرصه وقف شامل دست اندركاران، ذي نفعان، واقفان و متوليان امر مي توان از نهاد وقف جهت توسعه جامعه و رفع بخشي از مشكلات بومي مردم استفاده نمود. كلمات كليدي: مشهد، زائرسرا، گردشگري زيارتي، مجموعه‌ي اقامتي، شهر زيارتي، وقف، زيارت، اقامتگاه ارزان.

191620

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر فيضي

مهندسي معماري

دكتر خاك زند