ارزيابي احتمالاتي ايمني سير قطار تحت تاثير شرايط هندسي در قوس ها

كارشناسي ارشد

ايمني سير قطار ارتباط مستقيمي با زيرسيستم¬¬هاي آن از قبيل خط و ابنيه فني شامل پل و تونل، ناوگان ريلي و شرايط سير و حركت قطار¬ها دارد، بنابراين براي اطمينان از سير ايمن قطارها لازم است در هر زير سيستم الزاماتي تدوين شود. در زيرسيستم خط آهن مباحثي همچون پارامترهاي هندسي و كيفيت خط، تناسب سرعت با وضعيت كيفي خط و ناهمواري هاي آن، رواداري¬ پارامترهاي خط و وسيله ي نقليه ريلي از اهميت ويژه اي برخوردار است. از جمله عواملي كه سير ايمن قطار را به خطر مي اندازد، خروج از خط است. حادثه خروج از خط يكي رايج ترين سوانح ريلي دنيا است كه مي¬تواند متاثر از كيفيت خطوط ريلي باشد. بررسي اين پديده نيازمند درك صحيح رفتار ديناميكي وسايل نقليه روي خطوط ريلي و مكانيزم تماس چرخ و ريل در حين حركت قطار است. وضعيت كيفي نامطلوب خط در صورتي كه موجب افزايش نيروهاي جانبي وارده بر چرخ شود، زمينه ساز وقوع خروج از خط مي گردد. اين وضعيت زماني بحراني تر است كه قطار در حال سير روي قوس باشد زيرا در قوس به دليل شرايط هندسه ي خط و نيروي گريز از مركز، مقدار نيروي جانبي وارده افزايش مي يابد. بنابراين اگر وضعيت كيفيت خط در قوس ها نامطلوب باشد احتمال وقوع خروج از خط قطار در حين سير در قوس افزايش مي يابد. بنابراين لازم است مكانيزم وقوع خروج از خط به همراه عوامل و شرايطي كه زمينه ساز وقوع اين حادثه مي شوند، مورد تحليل و ارزيابي قرار گيرند. در اين پايان نامه ارزيابي ايمني سير قطار از طريق ارزيابي قابليت اعتماد خروج از خط آن در قوس با در نظر گرفتن تاثير انحراف مقادير سه پارامتر هندسي دور، پيچش و عرض خط از مقادير اسمي آنها، انجام شده است و سپس تاثير آنها از طريق بررسي رواداري هاي مربوط به هريك از آنها در سطوح كيفي و بهره برداري مختلف آيين نامه اي مورد تحليل و ارزيابي قرار گرفته شده است. با انجام تحليل حساسيت پارامترهاي هدف، مشخص شد كه تاثير هريك از پارامترهاي مورد بررسي در قوس ها بر احتمال وقوع خروج از خط چقدر است. با توجه نتايج حاصل از محاسبات قابليت اعتماد خروج از خط قطار در قوس ها و نيز انجام تحليل حساسيت پارامترهاي هندسي هدف در كلاس هاي بهره برداري متفاوت خط، تعيين شد كه تاثير خرابي/ انحراف از مقدار اسمي، پارامتر هندسي دور بر احتمال وقوع خروج از خط به طور قابل توجهي بيشتر از پيچش و عرض خط است. به اين معني كه خرابي يا انحراف غير مجاز دور از مقدار اسمي آن زمينه ساز وقوع خروج از خط در قوس ها خواهد بود. با توجه به اين موضوع، با در نظر گرفتن مقادير مجاز رواداري پارامترهاي هندسي مطابق با استاندارد ايران ، شاخصي آماري براي تعيين ارزيابي ايمني سير قطار در قوس ها با توجه به داده هاي انحرافات دور در هر قوس، پيشنهاد شد. اين شاخص پيشنهادي علاوه بر تعيين سطح ايمني قوس ها اين امكان را ايجاد ميكند كه به اولويت بندي بلاك ها در شبكه خطوط ريلي جهت انجام عمليات تعمير و نگهداري بپردازيم. در انتها براي ارزيابي صحت و دقت شاخص پيشنهادي در اين پايان نامه به مقايسه ي نتيجه ي آن با نتايج حاصل از شاخص هاي رايج ديگر براي تعيين سطوح كيفي خطوط ريلي، از قبيل SD، TGI و CTR براي 9 قوس متفاوت از سه بلاك حادثه خيز در شبكه ي خطوط ريلي ايران پرداخته شد. واژه‌هاي كليدي: ايمني، قابليت اعتماد، پارامترهاي هندسي خط، خروج از خط در قوس، كيفيت خطوط ريلي

191648

دانشگاه علم و صنعت ايران

خط و سازه هاي ريلي

دكتر سعيد محمدزاده