طراحي مجتمع مسكوني با رويكرد پايداري اجتماعي در بافت تاريخي محله سيروس تهران

كارشناسي ارشد

نزديك به سه دهه است كه توسعه پايدار در ابتدا با محوريت محيط زيست، سپس به همراهي اقتصاد و در نهايت با افزوده شدن بعد اجتماعي در همه ي تصميم گيري ها به ويژه طراحي معماري و شهرسازي ورود پيدا كرده است. عدم توجه به مباحث اجتماعي مي تواند موجب ناپايداري در عرصه هاي متفاوت گردد. هدف اين پژوهش پيدا كردن مؤلفه هاي تأثيرگذار بر پايداري اجتماعي از طريق مرور ادبيات گسترده و پيشينه ي اين پژوهش است. ابتدا از طريق ابزار كتابخانه اي به جمع آوري اطلاعات پيرامون موضوع در كتب منتشر شده، مقالات، پايان نامه ها، گزارش هاي تحقيق و ... در حوزه هاي مختلف اقدام شد. طبق يك مرور سيستماتيك در چندين مرحله، ۱۰۵ منبع مرتبط با پايداري اجتماعي در پژوهشهاي داخلي و خارجي يافت شد. سپس به منظور منظم كردن اط عات به دست آمده با استفاده از روش تحليل محتوا به كدگذاري مؤلفه ها در هر كدام از منابع پرداخته شد. جداولي بدست آمد كه بر اساس آن، ۵ مؤلفه ي ۱) "امنيت اجتماعي" ۲) "مشاركت اجتماعي" ۳) "سرمايه/ تعاملات اجتماعي" ۴) "عدالت اجتماعي" ۵) "دسترسي به خدمات و حمل و نقل عمومي" به صورت هم ارزش با "خدمات سلامت/ تسهيلات بهداشت" به ترتيب اهميت در پايداري اجتماعي تاثيرگذار هستند. در ادامه ساختاري براي دسته بندي مؤلفه ها پيشنهاد شد كه شامل پنج دسته ي كلي به نام هاي "بعد اقتصادي"، "بعد زيست محيطي"، "كاربري و زيرساخت اجتماعي"، "زندگي اجتماعي و فرهنگي" و "مطلوبيت كالبدي" است. در مرحله ي بعد به منظور اعتبارسنجي مؤلفه هاي استخراج شده نياز به بهره گيري از تكنيك دلفي و ارايه ي پرسشنامه به صاحبنظران و متخصصان حوزه ي معماري مسكن و شهرسازي بود. در ابتداي امر و قبل از ارسال به متخصصان، پرسشنامه ي اوليه به تأييد جمعي از صاحب نظران رسيد. سپس به گروهي از متخصصان اين حوزه ارسال و نظرخواهي گرديد و در مرحله ي بعد، داده هاي اوليه مورد جمع آوري و تحليل قرار گرفت. در اين ميان، براي نتيجه گيري بهتر و تفهيم بازخوردهاي پرسشنامه ي اول، تكنيك دلفي وارد مرحله ي دوم شد. در انتها پس از جمع آوري و تحليل داده هاي مرحله دوم دلفي، جمع بندي و نتيجه گيري تحقيق انجام گرفت كه در ميان ۴۴ مؤلفه ي تأثيرگذار در پايداري اجتماعي، اولويت مؤلفه هاي مؤثر و ترتيب اهميت دسته هاي پيشنهادي براي ساختار نهايي مشخص شد. بر اساس نتايج پژوهش، مؤلفه هاي استخراج شده در ابعاد "اقتصادي"، "زيست محيطي"، "كاربري و زيرساخت اجتماعي"، "زندگي اجتماعي و فرهنگي" و "مطلوبيت كالبدي" طبقه بندي گرديد. در ادامه، بر اساس سيستم ارزشگذاري طيف ليكرت و تحليل در نرم افزارهاي آماري، اهميت و رده بندي مؤلفه ها در پايداري اجتماعي سنجيده شد. يافته ها نشان داد دسته ي مطلوبيت كالبدي و زندگي اجتماعي و فرهنگي به ترتيب مهم ترين حوزه ها در ارتقاي پايداري اجتماعي هستند. همچنين مؤلفه هاي "امنيت اجتماعي"، "مشاركت اجتماعي" و "تعاملات اجتماعي" از دسته ي زندگي اجتماعي و فرهنگي به ترتيب با مقادير ۳.۶۷۵ ، ۲.۹۰۴ و ۱.۵۲۷ به عنوان تأثيرگذارترين عوامل و پس از آن ها مؤلفه هاي "همه شمولي (كم توان- ناتوان)"، "پياده محوري/ دوچرخه محوري" و "تنوع فضايي و سرزندگي" از دسته ي مطلوبيت كالبدي با مقادير ۱.۳۲۲ ، ۱.۳۰۰ و ۱.۲۵۲، به ترتيب مهم ترين مؤلفه ها در ارتقاي پايداري اجتماعي از نظر متخصصان برگزيده شدند.

192262

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر نوروزيان

مهندسي معماري - مسكن

دكتر يزدانفر - دكتر حسيني