بهينه‏سازي فرايند بخش اورژانس از طريق بهبود شاخص هاي سنجش كارايي

كارشناسي ارشد

سيستم¬هاي اورژانس بيمارستاني امروزه يكي از مهم¬ترين مراكز ارائه¬دهنده¬ي خدمات درماني به¬شمار مي¬روند، بخشي كه بيمار با وضعيت وخيم به آن مراجعه كرده و نيازمند مراقبت¬هاي پزشكي فوري مي¬باشد. يكي از مهم¬ترين مخاطرات در حوزه¬ي درمان، عدم كارايي بخش¬هاي اورژانس در خدمات¬رساني به موقع به بيماران فوريت به علت ازدحام جمعيت، تراكم، انتظارهاي طولاني و مدت زمان بالاي حضور بيماران در بخش مي¬باشد. تمركز اصلي اين پژوهش بر بهبود كارايي سيستم¬هاي اورژانس از طريق شناخت عوامل ناكارآمدي بخش و تاثيرات آن برسيستم و ارائه¬ي راه¬كارهايي جهت بهبود اين عوامل مي¬باشد. درگام اول در مسير اين پژوهش، به شناخت اين عوامل، تاثيرات آن¬ها برسيستم-هاي درماني و راه¬كارهاي پيشنهادي در طول زمان به¬منظور بهبود اين اثرات منفي پرداخته شده¬است. در اين راستا با بررسي مطالعات پيشين كليه¬ي يافته¬ها در يك چارچوب نظام¬مند متشكل از متغيرهاي مستقل به عنوان عللي كه موجب كاهش كارايي بخش¬هاي اورژانس شده، متغيرهاي وابسته يا معلول به عنوان مسائل و مشكلاتي كه به دنبال عدم كارايي در بخش اورژانس به¬وجود ¬آمده، راه¬كارها به عنوان برخوردهايي در مواجهه با مشكلات و ناكارآمدي¬هاي بخش¬هاي اورژانس در تحقيقات پيشين و در نهايت شاخص¬هاي سنجش كارايي به عنوان متري جهت سنجش كارآمدي يا ناكارآمدي سيستم، دسته¬بندي شده¬است. به جهت تعريف مسئله، دو اورژانس بيمارستان امام خميني و دكتر شريعتي تهران طي يك نمونه¬گيري غير احتمالي و تركيبي از روش نمونه¬گيري هدف¬دار و سهل¬الوصول از بين تمامي اورژانس¬هاي سطح تهران، به عنوان نمونه¬ي مطالعاتي انتخاب و مورد بررسي قرار گرفتند. رويكرد مواجهه در بهبود كارايي سيستم¬هاي مطالعاتي بر مبناي برنامه¬ي مدونِ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در طرح تحول سلامت با عنوان توسعه و به¬سازي بخش اورژانس بيمارستان دكتر شريعتي و ساخت بخش اورژانس جديد بيمارستان امام خميني (مهدي كلينيك) در دستور كار قرار گرفته¬است. هدف اصلي در تعريف اين دو پروژه، معرفي يك چارچوب كلي به همراه راه¬كارهاي موضعي براي بهبود كارايي بخش اورژانس و كارآمد كردن روش¬هاي معمول گذشته در برخورد با پروژه¬هاي برنامه¬ريزي، طراحي و بازطراحيِ فضاهاي درماني مي¬باشد. در مسير رسيدن به اهداف مطرح شده سه سوال اساسي پيش¬روي تحقيق بوده¬است بزرگ¬ترين گلوگاه¬هاي بخش كه مانع از اجراي بهينه فرايندهاي درماني مي¬شوند، كدامند و اين گلوگاه¬ها چه تاثيراتي بر كارايي بخش و شاخص¬هاي استاندارد دارند؟، چه راهكارهايي از جنس برنامه¬ريزي و طراحي به كنترل و حل اين گلوگاه¬ها كمك مي¬كنند و اين راه¬كارها چه تاثيراتي بر فرايندهاي جاري بخش و شاخص¬هاي سنجش كارايي دارند و چه بار اقتصادي بر سيستم درماني وارد مي¬كنند و نهايت بهترين راهكار براي كنترل و حل گلوگاه¬ها با احتساب وزن شاخص¬ها و هزينه¬هاي وارده بر سيستم كدام است؟ در راستاي دست¬يابي به اهداف و سوالات مطرح شده در تحقيق، با توجه به نوع متغيرها از هر دو روش¬ تحقيقِ كمي و كيفي و همچنين روش اصلي "شبيه¬سازي رفتارِ سيستم مبتني بر الگوريتم¬هاي رياضي" استفاده شده¬است. از ديدگاه هدف، تحقيق انجام شده يك تحقيق كاربردي در جهت بهبود كارايي بخش اورژانس در يك مقطع زماني خاص مي¬باشد. در مراحل گوناگون بسته به هدف تحقيق، از روشِ تحقيق تحليل محتوا، روش دلفي، روش¬ پيمايشي در كشف ويژگي¬ها و نحوه¬ي توزيعِ جامعه¬ي آماري و همچنين از روش علّي- مقايسه¬اي به¬منظور فهم ارتباط كمي بين علت و معلول و تاثيرپذيري معلول از تغيير متغيرها با مقادير عددي ؛از طريق شبيه¬سازي رفتار و سيستم¬هاي تصميم¬گيري چند معياره؛ استفاده شده¬است. به¬منظور شناخت راه¬كارهاي افزايش كارايي و شاخص هاي سنجش در اين پژوهش كليه¬ي راه¬كارها و شاخص¬هاي پيشنهادي در تحقيقات مشابه پيشين، استخراج و با استفاده از روش دلفي، هفت راه¬كارِ "ايجاد جريان¬هاي فرايندي مجزا براي بيماران مختلف با درجات حدت گوناگون جهت مديريت ترافيك در ورود به بخش و به همراه آن ايجاد فضاهاي انتظار فرعي و داخلي براي اين جريان¬هاي مجزا جهت كنترل به منظور عدم بازگشت به فضاهاي انتظار اصلي و تداخل آن¬ها با يكديگر (Split Flow and Sub-Waiting/ Internal Waiting Area)"، "برنامه ريزي براي بخش مراقبت هاي سريع (Express Care)" ، "برنامه¬ريزي براي منطقه¬ي ويژه¬ي ترخيص (Discharge Lounge)" "برنامه¬ريزي براي بخش مراقبت ويژه¬ي اورژانس (ICU ED)، برنامه ريزي براي بخش تحت نظر (Observation Unit)، "برنامه¬ريزي براي بخش تروما (Trauma Unit)"، "برنامه¬ريزي براي بخش مراقبت پيش از بستري (Holding Area)" و چهار شاخص "نرخ اشغال تخت (Bed Occupancy Rate)"، "فاصله¬ي زماني بين اتمام ترياژ تا شروع اولين ويزيت توسط پزشك (Triage to Doctor Time)"، نرخ گردش تخت (Bed Turnover Rate)" و طول مدت ماندگاري بيمار در بخش (Lengh of Stay) به همراه شاخص¬هاي اقتصادي شامل "هزينه¬ي تجهيزات سرمايه¬اي و نيمه¬سرمايه¬اي بخش"، "تعداد منابع انساني مورد نياز بخش" و "ميزان سودآوري بخش" انتخاب شدند. بر مبناي راه¬كارهاي معرفي شده و با توجه به برنامه¬ريزي¬هاي استراتژيك و بلند مدت بخش اورژانس در مسير تغييرات و جهت¬گيري¬هاي آينده¬ در تركيب¬هايِ گوناگون از راه¬كارهاي انتخاب شده، 6 سناريو براي بهبود كارايي بخش اورژانس بيمارستان دكتر شريعتي در طرح توسعه و بازسازي و 4 سناريو در بهبود كارايي بخش اورژانس بيمارستان امام خميني در سايت جديد، از طريق ساخت مدل شبيه¬سازي، مورد آزمون و خطا قرار گرفته و تاثيرات آن¬ بر كارايي بخش مورد سنجش گرفته¬است. مبناي سنجش كارايي سيستم، شاخص¬هاي كمي معرفي شده مي¬باشد. شاخص¬هاي عددي استخراجي از مدل شبيه¬سازي با اعمال تغييرات فرايندي به¬ازاي هر راه¬كار جمع¬بندي شده ، تا با در نظر گرفتن وزن شاخص¬ها و معيارهاي اقتصادي، در فرايند تصميم¬گيري چند معياره AHP و Topsis بهينه¬ترين راه¬كار انتخاب و اجرا شود. با دريافت شاخص¬ها از اجراي مدل¬هاي شبيه¬سازي، سناريو ششم از اورژانس بيمارستان دكتر شريعتي با تركيب راه¬كارهاي "ايجاد جريان¬هاي فرايندي مجزا براي بيماران مختلف با درجات حدت گوناگون جهت مديريت ترافيك در ورود به بخش و به همراه آن ايجاد فضاهاي انتظار فرعي و داخلي براي اين جريان¬هاي مجزا جهت كنترل به منظور عدم بازگشت به فضاهاي انتظار اصلي و تداخل آن¬ها با يكديگر"، "برنامه¬ريزي براي بخش تروما"، برنامه ريزي براي بخش مراقبت هاي سريع" ، "برنامه¬ريزي براي منطقه¬ي ويژه¬ي ترخيص" و "برنامه¬ريزي براي بخش تحت نظر" با كاهش 20 درصدي شاخص طول مدت زمان ماندگاري بيماران در بخش و با هزينه¬ي كمتر در منابع و تجهيزات به نسبت ساير سناريوها، به عنوان سناريو برتر و سناريو سوم از اورژانس بيمارستان امام خميني با تركيب راه¬كارهاي "ايجاد جريان¬هاي فرايندي مجزا براي بيماران مختلف با درجات حدت گوناگون جهت مديريت ترافيك در ورود به بخش و به همراه آن ايجاد فضاهاي انتظار فرعي و داخلي براي اين جريان¬هاي مجزا جهت كنترل به منظور عدم بازگشت به فضاهاي انتظار اصلي و تداخل آن¬ها با يكديگر"، "برنامه¬ريزي براي بخش تروما"، "برنامه¬ريزي براي بخش مراقبت ويژه¬ي اورژانس "، برنامه ريزي براي بخش مراقبت هاي سريع" ، "برنامه¬ريزي براي منطقه¬ي ويژه¬ي ترخيص" و "برنامه¬ريزي براي بخش تحت نظر" كاهش بيش از 41 درصد از طول ماندگاري بيمار در بخش به عنوان سناريو برتر انتخاب شدند.

192469

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي فضاهاي بهداشتي درماني

دكتر سيد عباس يزدانفـر - دكتر احمد اخلاصي