در جستجوي راهبردهايي براي فرايند طراحي معماري با تمركز بر روش هاي كاري معماران ايراني

دكتري

پژوهش پيش رو، به دنبال معرفي راهبردهايي براي فرايند طراحي معماري با تمركز بر روش هاي كاري معماران ايراني است. دامنه و محدوده آن، از آغاز فرايند طراحي تا ارائه پيش طرح اوليه (طراحي مفهومي) را در بر مي‌گيرد. اين پژوهش داراي رويكردي كل‌نگر (شامل تمام فرايند طراحي) و عمل‌گرا (با مطالعه روش عملي كار طراحان و با هدف ارائه توصيه‌هاي عملي) است. پژوهش داراي رويكردي كيفي است و به علت پيچيده بودن فرايند طراحي معماري و مبهم بودن نسبي مسائل دخيل در آن، از شيوه نظريه‌پردازي داده بنياد (Grounded Theory Method)، با رويكرد درحال ظهور (Emerging)، كمك گرفته است. داده‌هاي پژوهش به روش انجام مصاحبه مستقيم شبه-ساختارمند (Semi-structured) جمع‌آوري‌شده و اعضاي جامعه آماري را طراحان معمار شاغل در حرفه تشكيل داده‌اند. در انتخاب اعضاي جامعه آماري دو ويژگي تجربه و تبحر مدنظر بوده است. تعداد افراد مورد نظر براي مصاحبه، سي نفر تعيين شده است. پس از انجام تحليل با روش‌هاي كدگذاري باز و محوري، يافته‌ها در دو دسته كلي ارائه شده‌اند. دسته اول، مربوط به موضوعاتي است كه مستقيماً با فرايند طراحي مرتبط مي باشند. در دسته دوم، به موضوعاتي كه به طراح، ويژگي‌هاي او و نحوه تعامل او با ساير افراد دخيل در پروژه مربوط مي‌شوند، پرداخته مي شود. در ارتباط با فرايند طراحي در دسته اول، به موارد زير اشاره مي شود: «فعاليت‌هاي طراحي»، «ساختار فرايند»، «كار گروهي»، «ابزارهاي طراحي»، «بودجه» و «نوآوري». در ارتباط با طراح و موضوعات مرتبط با او هم در دسته دوم، به موضوعات زير اشاره مي شود: «تفكر و عملكرد ذهن»، «ويژگي‌هاي معمار»، «تعامل با كارفرما»، «تعامل با ساير متخصصان»، «اصول فكري راهنما»، «اثر تجربه» و «اثر تدريس». محصول كدگذاري انتخابي شيوه نظريه‌پردازي داده-بنياد در اين پژوهش، الگوي ويژگي‌هاي چهارگانه طراح است كه به كمك آن رفتار طراحان مورد مطالعه، تبيين مي شود. اين الگو شامل دانش، بينش، مهارت و خلاقيت است. محصول نهايي پژوهش، راهبردهايي در فرايند طراحي معماري است كه با كمك الگوي مذكور و با تحليل شيوه‌هاي كاري طراحان مورد مطالعه، ارائه گرديده است. نوآوري اين پژوهش در ارائه راهبردهايي براي فرايند طراحي معماري با مطالعه روش كاري معماران ايراني، ثبت روش كاري نمايندگان سه نسل از طراحان متبحر ايراني و اتخاذ رويكردي عمل‌گرا و كل‌نگر در انجام پژوهش است. واژه‌هاي كليدي: فرايند طراحي معماري، راهبردهاي طراحي، معماران ايراني، رويكرد عمل گرا، رويكرد كل نگر، نظريه پردازي داده بنياد.

193065

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري

دكتر اصغر محمدمرادي - دكتر غلامحسين معماريان