مدلسازي رياضي به منظور مكان يابي تخصيص كيفيت براي تسهيلات جديد پيشرو پسرو تحت شرايط عدم قطعيت

دكتري

تئوري مكان¬يابي، تصميم گيري در رابطه با مكان بهينه يك يا تعدادي تسهيل با هدفي از پيش تعيين شده است. يكي از گونه¬هاي مكان¬يابي، حوزه مكان¬يابي رقابتي است كه در آن رقبا براي تسخير سهم بازار بيشتر با يكديگر به رقابت مي¬پردازند. يكي از فرضيات اساسي كه در تمامي مدلهاي موجود در مكان¬يابي رقابتي مشاهده مي¬شود، اين است كه عكس العمل رقبا بر يكديگر مشخص بوده و به عبارت بهتر، رقبا با اطلاع از عكس¬العملهاي يكديگر، به رقابت مي¬پردازند. در حاليكه در واقعيت چنين موضوعي ممكن است صحيح نباشد و اطلاع از عكس العمل رقيب، تا حدودي غير واقعي به نظر مي¬رسد. عدم اطلاع از عكس العمل رقيب و مدلسازي آن در قالب مكان¬يابي رقابتي يكي از شكاف¬هاي بزرگ اين حوزه است كه ما در اين رساله آن را پوشش داده¬ايم. يكي ديگر از فرضياتي كه در تمامي مدلهاي مكان¬يابي رقابتي در ادبيات اين حوزه وجود دارد اين است كه رقبا در تمامي تسهيلات خود فقط يك نوع محصول يا يك گروه از محصولات را ارائه مي¬دهند در حاليكه ما در اين رساله ثابت كرده¬ايم كه انتخاب نوع محصول به شدت بر روي تصميمات مكان¬يابي تاثيرگذار بوده و بسته به محصول انتخاب شده، مكان بهينه تغيير مي¬كند. لذا با توجه به اينكه در اكثر صنايع، امكان ارائه چندين محصول وجود دارد بنابراين شكاف بزرگي كه در ادبيات مكان¬يابي رقابتي در اين رابطه وجود دارد در اين رساله پوشش داده شده است. در اين رساله، چندين مدل رياضي براي مكان¬يابي تسهيلات جديد يك شركت توسعه داده شده است كه در كنار يافتن مكان بهينه تسهيل، نوع محصول و كيفيت بهينه آن و همچنين تعداد بهينه تسهيلات جديد را يكبار در فضاي رقابتي غير واكنشي و يكبار در فضاي واكنشي (در حالت قطعيت عكس العمل رقبا و عدم قطعيت آن) را مشخص مي¬نمايد. جهت حل مدلهاي توسعه داده شده، روشهاي گوناگوني پيشنهاد شده است. يكي از دستاوردهاي اين رساله، ارائه روشي جهت خطي سازي گروه خاصي از مدلهاي مكانيابي رقابتي است. علاوه بر آن، روشهاي ابتكاري و فراابتكاري مختلفي در هريك از مدلها توسعه داده شده و با حل مثالهاي متعدد كارايي و اثربخشي اين روشها نشان داده شده است. در كنار مسائل عددي، دو مطالعه موردي در رابطه با مكان¬يابي تسهيلات در شهر تهران ارائه شده است كه نشان¬دهنده كاربرد مدلهاي توسعه داده شده در فضاي واقعي مي¬باشد. ما به كمك مثالهاي عددي ثابت كرده¬ايم كه نه تنها متغيرهاي مختلف (مكان، محصول، تعداد و كيفيت) اثر شديدي بر يكديگر دارند بلكه نوع عكس العمل رقيب نيز، تاثير به سزايي بر جواب بهينه دارد به گونه¬اي كه يا بايد به طور دقيق عكس العمل رقيب تشخيص داده شود و متناسب با آن استراتژي بهينه اخذ گردد يا اينكه از روشهاي بهينه سازي استوار براي حداقل كردن اثرات تشخيص اشتباه استفاده شود.

193269

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر احمد ماكويي-دكتر رضا رمضانيان

مهندسي صنايع

دكتر سيد جعفر سجادي