بازآفريني فضاهاي گمشده شهري با رويكرد كيفيت هاي فضاي شهري واقع در بزرگراه نواب صفوي تهران

كارشناسي ارشد

چكيده بزرگراه‌هايي كه با ظهور مدرنيته در ايران افزايش پيداكرده‌اند، بدون توجه به فضاي پيرامون خود وارد بافت‌هاي شهري شده و باعث ايجاد فضاهاي گمشده‌اي پيرامون خود گشته‌اند؛ فضاهايي كه بدون ساختار و استفاده هستند و از جريان پياده دور مانده و به‌اصطلاح در شهر گمشده‌اند. اين فضاها، زمين‌هاي بدون انساني هستند كه پيرامون لبه و زير بزرگراه‌ها واقع‌شده‌اند و طراحان به نگهداري و استفاده از آن‌ها كمتر توجه نشان مي‌دهند. به‌طوركلي فضاهاي گمشده، محدوده‌هاي ناخوشايند شهري هستند كه هيچ ارتباط مثبتي با محيط پيرامون و استفاده‌كنندگان خود برقرار نكرده‌اند. فضاي زير و اطراف بزرگراه نواب صفوي تهران‌كه در محدوده‌ي جنوبي كلان‌شهر تهران واقع شده است، نمونه‌ي مناسبي براي بررسي فضاهاي گمشده‌ي شهري است. سايت موردنظر در منطقه 16 تهران قرار گرفته است و مجاور مناطق آسيب‌پذير و ناامن شهر است كه اين منطقه از كمبود فضاهاي تفريحي و فرهنگي و فضاهاي سبز رنج مي‌برد. در تحقيق حاضر سعي شده است با بررسي وضعيت فعلي فضاي اطراف بزرگراه نواب صفوي حدفاصل خط راه‌آهن تا انتهاي بزرگراه، با استفاده از تحليل راهبردي سوات، راهكارهايي به‌منظور احياي اراضي اطراف بزرگراه و بازآفريني آن‌ها به چرخه حيات شهري ارائه ‌شود. سؤال مطرح‌شده در اين رساله اين است كه "آيا طراحان با كمك كيفيت‌هاي فضايي و كالبدي شهري مي‌توانند حضور پذيري را در فضاهاي گمشده افزايش داده و درنتيجه باعث افزايش امنيت در اين فضاها شوند؟". هدف كلي در اين رساله نيز "بازآفريني فضاهاي ازدست‌رفته، گمشده و ناايمن شهري در بزرگراه نواب صفوي تهران از طريق ارتقاء كيفيات طراحي شهري" است. براي رسيدن به اين مهم در اين پژوهش از روش‌هاي جمع‌آوري كتابخانه‌اي و روش‌هاي پيمايشي در فضا (عكس‌برداري) استفاده شده است و درنهايت با گردآوري نظريات مختلف حوزه‌ي شهري، كيفيات اساسي يك فضاي شهري استخراج شده است. با توجه به موارد فوق، اين پايان‌نامه داراي پنج فصل است كه در فصل اول به بررسي موضوع و ضرورت و اهميت آن و درنهايت سؤالات و اهداف اصلي مطرح‌شده در پروژه مي‌پردازد. در فصل دوم به مباني نظري و توصيفات مرتبط با موضوع پرداخته‌شده است و در بخش پاياني فصل دوم نيز چارچوب نظري پايان‌نامه تدوين‌شده است. فصل سوم نمونه‌هاي موردي از تجارب جهاني كه به‌نوعي با موضوع همخواني دارند آورده شده و به بررسي اجمالي آن‌ها پرداخته‌شده است، به صورتي كه بتوان از جزئيات طراحي آن‌ها در روند طراحي استفاده كرد. در فصل چهارم موضع و سايت موردنظر پروژه معرفي مي‌شود و شناخت كلي از سايت طراحي به‌صورت مستقيم و غيرمستقيم بيان شده است و درنهايت تحليل وضع موجود و جدول سوات در انتهاي فصل چهارم آورده شده است. فصل پنجم، فصل آخر پايان‌نامه به طراحي اختصاص دارد و با بيانيه چشم‌انداز شروع شده و بعد از جدول راهبرد سياست‌هاي پيشنهادي به طراحي پرداخته مي‌شود. پروژه حاضر با بهره‌گيري از مؤلفه‌هاي ارتقاء كيفيت‌هاي طراحي شهري سعي در بالا بردن امنيت فضاهاي گمشده در فضاهاي پيرامون بزرگراه نواب صفوي تهران دارد. امنيت در فضاهاي گمشده بزرگراه نواب صفوي به دليل عدم حضور پذيري عابران و عدم ماندن و فعاليت در فضا ايجادشده است. درزماني كه كيفيت‌هاي فضاي شهري بسيار ناچيز باشد فعاليت‌هاي اختياري و يا اجتماعي در فضا انجام نخواهد شد. اين پروژه با بالا بردن كيفيات فضاي شهري سعي به رفع اين مسئله در اين فضا دارد. درنهايت فضاي قابل‌درك براي ساكنان محله يك نمونه پارك خواهد بود همراه با فعاليت‌هاي مطلوب و موردنياز به‌عنوان "پارك زيرگذر" كه با بهره گيره از فضاي گمشده زير بزرگراه نواب ايجادشده است. واژه‌هاي كليدي: بازآفريني، فضاهاي گمشده، كيفيت‌هاي فضاي شهري، بزرگراه نواب صفوي تهران.

193283

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي شهري - طراحي شهري

دكتر مفيدي