بررسي تطبيقي معيار‌هاي كرامت انساني به عنوان يكي از ويژگي‌هاي شهر مطلوب اسلامي در دو محله‌ي نوساز و قديمي حكيميه و خيابان ايران شهر تهران

كارشناسي ارشد

چكيده محلات قديمي و سنتي شهرهاي ايران در گذشته محل زندگي و واجد احساس تعلق براي ساكنان آن ها بوده اند اما اين محلات با نوسازي هاي بي برنامه و تقليدي و بدون توجه به توانمندسازي آنان در طرح هاي فرادست از جمله طرح هاي جامع شهري، برخي كيفيات خود را از دست داده اند. بسياري از اين محلات قديمي و سنتي از هسته هاي اوليه شكل گيري شهرها در طول تاريخ آن ها بوده اند اما امروزه به نظر مي رسد مي توان شاهد تنزل معيارهاي كرامت انساني در محلات و به دنبال آن بروز مشكلات اجتماعي، اقتصادي، كالبدي و ... در آن¬ها داد. از آنجايي كه نمي توان در اين پژوهش همه محلات شهر از نظر ويژگي ها و مولفه هاي شهر اسلامي به طور عام و كرامت انساني به طور خاص مورد بررسي قرار داد، يك نمونه محله قديمي و يك نمونه محله نوساز مورد بررسي قرار مي گيرد. اين پژوهش درصدد است كه بتواند به اين پرسش پاسخ دهد كه اولا معيارهاي كرامت انساني در شهر اسلامي كدامند؟ و اينكه آيا محلات جديدالتاسيس توانسته اند دست كم به اندازه محلات قديمي در حفظ كرامت انساني موفق باشند؟ با توجه به موضوع و اهداف مورد نظر، اين پژوهش از نوع توسعه اي بوده و روش تحقيق آن تطبيقي است براي اين منظور، شيوه بررسي با استناد به قرآن، كلام معصومين و منابع فقهي و آراي علماي مسلمان و نيز آثار انديشمندان غيرمسلمان است، گردآوري اطلاعات نيز به روش كتابخانه اي و ميداني است. در اين تحقيق جهت تدوين چارچوب نظري از روش اسنادي استفاده شده است. به اين صورت كه با مراجعه به كتاب ها، نشريات و سايت هاي مرتبط به وسيله يادداشت و فيش برداري از مطالب، اطلاعات مرتبط و مورد نظر گردآوري شده است. در بخش اصلي اين تحقيق يعني مطالعه موردي از روش پيمايشي استفاده شده است. ابزار گردآوري اطلاعات در اين روش پرسشنامه بوده است. با استفاده از مطالب و اطلاعات گردآوري شده در بخش مباني نظري، متغيرهاي مورد بررسي مشخص گرديده و سپس جهت سنجش هر يك از متغيرها، تعدادي گويه و سوال تدوين شده است كه مجموع گويه ها و سئوالات تكميلي، ساختار پرسشنامه را تشكيل مي دهند. نحوه پاسخگويي به سئوالات و گويه ها مراجعه پرسشگر به پاسخگويان و به شيوه پرسشنامه بوده است. نتايج حاصل از پژوهش نشان مي دهد، محله جديد حكيميه كه بر اساس الگوي ساخت و ساز معاصر نوسازي شده است اما به اعتلاي هيچ يك از معيارهاي كرامت انساني در اين محله منجر نشده است و نشان مي دهد معيارهاي كرامت انساني به عنوان يكي از ويژگي هاي شهر مطلوب اسلامي در محله سنتي و قديمي خيابان ايران بيشتر از محله جديد و نوساز حكيميه محقق شده است. كلمات كليدي: كرامت انساني، شهر اسلامي، حكيميه، خيابان ايران، نوسازي.

193616

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر محمد صالح شكوهي بيدهندي

شهرسازي - برنامه ريزي شهري

دكتر سيد عبدالهادي دانشپور