ارائه مدل محاسبه هزينه فرصت نيروي انساني مشمول خدمت وظيفه عمومي در ايران

كارشناسي ارشد

هر ساله جمعيت عظيمي از جوانان كشورمان ايران راهي خدمت وظيفه عمومي مي‌شوند. اين جمعيت عمدتا در سنين 18 تا 28 سالگي قرار دارند و داراي تحصيلات عالي هستند. بديهي است كه خروج چنين جمعيتي از نيروي كار از صحنه توليد براي سربازي هزينه فرصت بالايي براي اقتصاد ما دارد. با اين وجود به دلايل مختلف تحقيقات زيادي كه ارزيابي كمّي از اين هزينه براي ما فراهم شود وجود ندارند. اين تحقيق بر آن شده است تا با استفاده از روش تحقيق در عمليات و به طور دقيق‌تر از طريق ماتريس دوگان در برنامه‌ريزي خطي الگويي فراهم كند تا بتوان تصوري از هزينه فرصت نيروي انساني مشمول خدمت وظيفه عمومي در ايران پيدا كرد. كليه داده‌هاي تحقيق بر مبناي آمارهاي سال 1394 بدست آمده‌اند. جامعه آماري تحقيق 400 هزار سرباز وظيفه است. تمركز اين تحقيق جهت استخراج مدل بر تفكيك درجات تحصيلي و زيربخش‌هاي صنعتي با طبقه بندي ISIC است. در ادامه نيز با توجه به آمار‌هاي معدود موجود به حل مدل پرداخته شد. بر اساس يافته‌هاي تحقيق هزينه فرصت بدست آمده براي خدمت وظيفه عمومي آقايان معادل 46.70 درصد ارزش افزوده صنعت در 1394 است. اين عدد معادل هزينه‌ اقتصادي‌اي است كه كشورمان در صورت به سربازي فرستاده شدن جمعيت مشمول متحمل مي‌شود، و يا به عبارتي، برابر اين مقدار از فرصت از دست مي‌رود. براي بررسي تطابق رفتار مدل با منطق اقتصادي از روش تحليل حساسيت در قالب چند سناريو استفاده شد. سناريوهاي تحقيق در اين قسمت عبارتند از اثر افزايش ضريب بازدهي هر سال از تحصيل در كشور، اثر افزايش بهره‌وري سرانه نيروي كار در صنعت، اثر افزايش كف دستمزد كشور و سناريو اثر ورود بانوان به خدمت وظيفه عمومي بر هزينه فرصت متحمل بر اقتصاد كشور. با توجه به نتايج سناريوها به نظر مي‌رسد قوي‌ترين عامل در تعيين وضعيت فعلي هزينه فرصت در اقتصاد ايران جمعيت است. بهره‌وري نيروي كار، دستمزد و سطح تحصيلات از عوامل موثر بعدي در هزينه فرصت جمعيت مشمولين هستند. در ضمن از طريق يك سناريو از هزينه فرصت جمعيت سربازان در سال 1397 تخميني بدست آورده شد. در پايان نيز به الزامات و پيشنهاداتي براي سياستگزاري پرداخته شد.

193890

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر احمد ماكوئي

علوم اقتصادي - توسعه اقتصادي و برنامه‌ريزي

دكتر عطااله رفيعي آتاني