ارزيابي مؤلفه هاي همه شمولي طرح هاي شهري در تأمين نياز هاي معلولين (مورد مطالعه: طرح جامع شهر تهران و الگوهاي توسعه مناطق 22 گانه تهران)

كارشناسي ارشد

ايجاد فرصت بهره برداري و استفاده از امكانات و مزاياي زندگي شهري به طور برابر بين همه ساكنين يك شهر، يكي از حقوق اوليه و انكارناپذير شهروندان محسوب مي‌شود. افراد ناتوان و معلول، از جهت دسترسي به فضاهاي اجتماعي، آموزشي و اشتغال در محدوديت هستند و اين وظيفه برنامه ريزان شهري و سياست گذاران است كه با هنر برنامه ريزي خود بتوانند تعادلي در استفاده از امكانات شهري بين گروه هاي ذي نفع ايجاد كنند. برنامه ريزي شهري مي‌تواند با استفاده از قوانين و سياست‌هاي شهري زمينه حضور افراد ناتوان را فراهم كند و دسترسي آن‌ها به خدمات شهري را افزايش دهد؛ اين قوانين و سياست ها در قالب طرح‌هاي جامع و تفصيلي و موضعي و موضوعي تجلي پيدا مي كنند. در اين پژوهش به بررسي و ارزيابي طرح‌هاي شهري تهران با استفاده از معيار‌هاي شهر‌هاي همه شمول پرداخته مي‌شود و در واقع اينكه چه قدر در طرح‌هاي شهري به معيار‌هاي دسترس پذيري شهر‌ها براي افراد ناتوان توجه شده است هدف اين پژوهش مي‌باشد. روش اين پژوهش تحليل محتوايي اسناد و گزارش ها مي باشد. ابتدا با بررسي ادبيات مربوط به شهر هاي همه شمول، در ابعاد مختلف زندگي شهري، مؤلفه هاي همه شمولي مرتبط با هر بعد جمع آوري مي شود و سپس با استفاده از اين معيار‌ها به مطالعه و ارزيابي طرح‌هاي توسعه شهري (طرح جامع شهر تهران و طرح‌هاي تفصيلي مناطق تهران) پرداخته مي‌شود. پس از ارزيابي طرح جامع تهران، اين نتيجه به دست آمد كه به مناسب سازي معابر و ارائه خدمات تخصصي براي افراد معلول در تعاريف پهنه بندي كاربري هاي شهري توجه شده است؛ هم چنين دو طرح موضوعي با عناوين «ساماندهي فضا‌هاي شهري براي جانبازان و معلولين» و «ايمن سازي فضاهاي همگاني و معابر» مطرح شده است كه در آن‌ها به دسترسي معلولين تأكيد شده است. اما در طرح هاي تفصيلي توجه زيادي به حقوق معلولين نشده است؛ تنها در بخش تعريف پهنه‌هاي كاربري‌ها، به تعريف كاربري آموزشي براي معلولين و يا فراهم كردن خدمات بهداشتي-درماني (توان بخشي و غيره)، تأكيد شده است. با بررسي طرح هاي شهري به اين نتيجه رسيده شد كه اين طرح ها خلأ هايي در محتوا و سازوكار هاي اجرايي دارند. پيشنهاد مي شود كه اين طرح‌ها با توجه به معيار‌هاي شهر همه شمول، بازنگري شوند و اين بار با فراهم كردن زمينه‌هاي مشاركت افراد ناتوان، مفهوم شهري براي همه محقق شود.

194500

دانشگاه علم و صنعت ايران

شهرسازي - برنامه ريزي شهري

دكتر رضا خيرالدين