برآورد رواناب حاصل از ذوب برف با تأكيد بر برآورد دماي هوا با كمك تصاوير ماهواره‌اي

كارشناسي ارشد

آب استحصال ناشي از ذوب برف، يكي از بزرگترين منابع آب شيرين مي‌باشد كه مي‌تواند كمك شاياني را در تأمين آب شرب ، كشاورزي بوده و اطلاع دقيق نسبت به آن مي‌تواند به تخصيص بهينه در بخش‌هاي مختلف مصرفي، در فصول گرم و خشك ‌سال كمك نمايد . همچنين در شرايط افزايش ناگهاني دماي هوا كه احتمال وقوع سيلاب وجود دارد، درصورتي‌كه اطلاعات مناسبي نسبت به برف بالادست در دسترس باشد ، مي‌توان اقدامات لازم مديريتي را در خصوص كنترل آن ، اجرا نمود. ازجمله مهم‌ترين پارامترها در ذوب برف، دماي هوا مي‌باشد. با توجه به اين‌كه اكثر نواحي برف¬گير در مناطق صعب‌العبور واقع‌شده‌اند، تعداد قابل قبولي ايستگاه هواشناسي به‌منظور ثبت اطلاعات وجود ندارد.در تحقيق حاضر ، قصد داريم در ابتدا دماي هوا را با كمك تصاوير ماهواره‌اي كه اطلاعاتشان به‌صورت پيوسته مكاني و زماني مي باشند را محاسبه نموده و سپس رواناب حاصل از ذوب برف را بدست آوريم . حوضه آبريز ازنا – اليگودرز، يكي از زير حوضه‌هاي بالادست كارون بزرگ مي‌باشد كه مورد مطالعه قرار گرفته است. به‌منظور برآورد دماي هوا ، ابتدا لايه‌هاي اطلاعاتي دماي سطح زمين ، شاخص پوشش گياهي ، ارتفاع، شيب ، جهت شيب متناظر با موقعيت ايستگاه‌هاي هواشناسي مربوط به دوره ذوب برف سال‌هاي 2007 تا 2016 آماده ‌شده و سپس با به ‌كارگيري روش رگرسيوني جنگل تصادفي ، مدلي به‌منظور برآورد دماي هوا ارائه شد. مقادير ضريب تعيين (R2 ) نزديك به 0.8 و ميانگين قدر مطلق خطاي (RMSE ) كمتر از 2 درجه سانتي‌گراد نشان‌دهنده عملكرد مطلوب مدل مي باشد. به‌منظور برآورد رواناب ذوب برف، با توجه به اينكه نواحي بالادست حوضه داراي ايستگاه هواشناسي نمي باشد ، به كمك مدل رگرسيوني دماي هوا و انتخاب چند نقطه به عنوان ايستگاه مرجع دماي هوا را محاسبه نموده و سپس با كمك مدل SWAT و كاليبراسيون در SWAT-CUP ، نتايج مدل بهبود پيدا كرد. با مقايسه شاخص آماري در دو حالت استفاده از ايستگاه‌هاي دماسنجي مجاور ناحيه و استفاده از دماي هوا مربوط به ايستگاه مرجع ، نتايج بهبود مدل را در حالت استفاده از مدل رگرسيوني ، نشان داد .

196213

دانشگاه علم و صنعت ايران

دكتر حسين عليزاده

عمران - مديريت منابع آب

دكتر ابراهيم جباري - دكتر برات مجردي