طراحي مدرسه براي نوجوانان داراي اختلال اتيسم با نگاهي بر نظريه طراحي حسي (مفهوم محيط حسي)

كارشناسي ارشد

آموزش صحيح براي كودكان مبتلا به اختلالات طيف اتيسم، نيازمند خلق فضايي ساختارمند و مناسب براي آن¬ها است كه با درنظر گرفتن نيازهاي حسي اين كودكان گام بردارد. فضايي كه بتواند علاوه بر تامين آرامش كودكان، بستري مناسب براي رشد فكري و اجتماعي آن¬ها فراهم آورد. بنابراين، سازگار نمودن بستر يادگيري با تمامي جوانب نيازهاي يادگيرنده در كانون توجه متخصصين آموزشي قرار گرفته است؛ چراكه محيط فيزيكي به¬سبب ساختار خود مي¬تواند تعاملات و درپي آن محيط يادگيري را تقويت يا تضعيف نمايد؛ از¬اين¬رو شناسايي نيازهاي دانش¬آموزان ضروري تلقي مي¬گردد. باتوجه به ويژگي¬هاي خاص كودكان با اختلال طيف اتيسم، پژوهش¬ها نشان مي¬دهند كه اكثر اين كودكان در فرآيندهاي يكپارچگي حسي اختلال دارند؛ بنابراين شناسايي و كاهش دادن اختلالات حسي در درجه اول اهميت قرار دارد؛ چراكه اين اختلالات حسي مي¬تواند ساير رفتارها و نشانگان باليني را كه اين كودكان با آن¬ها با محيط خارج تعامل مي¬كنند تحت¬تأثير قرار دهد. پژوهش مذكور با هدف بررسي نقش ادراكات و احساسات نوجوانان مبتلا به اختلال اتيسم در طراحي معماري حسي، از لحاظ هدف جزء تحقيقات كاربردي و برمبناي ماهيت و روش جزء تحقيقات توصيفي- تحليلي است. جامعۀ آماري آن شهر تهران مي¬باشد. سطح تحليل پژوهش، شهر تهران و واحد تحليل پژوهش نيز افراد (والدين، مربيان و دانش¬آموزان دختر و پسر داراي اختلال اتيسم و متخصصين) مي¬باشد. انتخاب جامعه مورد مطالعه برمبناي معيارهايي چون: در دسترس بودن مكان¬هاي مورد مطالعه، داشتن اختلال اتيسم در نوجوانان دامنه سني 15- 8 سال، داشتن فرزند مبتلا به اختلال اتيسم براي والدين، فعاليت (حداقل 5 سال) در مراكز آموزشي مرتبط با اتيسم براي مربيان، داشتن تخصص در ارتباط با معماري و روان¬شناسي محيط براي متخصصين بوده است. نمونه¬هاي مورد مطالعه نيز براساس در دسترس بودن و داشتن آگاهي و تخصص به تعداد 10 نفر (از متخصصين) و 20 نفر (از والدين، مربي و دانش¬آموزان) به¬روش غيراحتمالي هدفمند يا قضاوتي انتخاب شدند. داده¬ها و اطلاعات به دو روش ميداني و كتابخانه¬اي با ابزارهايي چون: كتاب، مقاله، پايان¬نامه، نشريه، پرسشنامه محقق¬ساخته و كارت مصاحبه جمع¬آوري شده¬اند. شاخص¬ها و معيارها به¬روش دلفي و با استفاده از تحقيقات پيشين و نظر متخصصين تعيين شدند و به¬كمك نرم¬افزار maxqda و Spss به¬صورت كمي و كيفي مورد تجزيه¬وتحليل واقع شدند. برمبناي نظر متخصصين در ارتباط با معيار¬هاي موثر در طراحي يك مدرسه براي نوجوانان داراي اختلال اتيسم، 13 معيار انتخاب شد كه هر يك داراي زيرمجموعه¬هايي جمعا به تعداد 80 گويه مي¬باشند. گويه¬هايي كه داراي بيش¬ترين اهميت و تاثير در طراحي هستند، گويه¬هايي مي¬باشند كه داراي ميانگين 4 و بالاتر هستند و عبارتند از: ايمني، خوانايي فضا، فضاي شخصي و مجاورت، دسته¬بندي فضاها، صدا و اكوستيك و تهويه كه داراي بيش¬ترين تاثير مي¬باشند. همچنين از بين حواس موثر در طراحي مدرسه براساس نرم¬افزار maxqda حس بينايي و شنوايي داراي بيش¬ترين اثرگذاري هستند. درنتيجه مي¬توان گفت كه تاثير مستقيم محيط بر روي كودك اتيسم قابل مشاهده است؛ از¬اين¬رو نمي¬توان بدون توجه به محيط كودك را مورد تحليل قرار داد.

196514

دانشگاه علم و صنعت ايران

معماري

فاطمه مهديزاده - فرهنگ مظفر