بازشناسي نقش ادله استصحاب در حجيت قاعده يقين با نگاهي به حقوق موضوعه ايران

فقه و مباني حقوق اسلامي

3/4/2021 12:00:00 AM

استصحاب از اصطلاحات علم اصول فقه و يكي از پركاربردترين اصول عمليه است كه اصوليان به آن پرداخته و در تمام ابواب فقه كاربرد دارد و در مقام عمل، مكلف را از سرگرداني خارج مي‌كند. تعريف اصطلاحي استصحاب عبارت است از حكم به بقاي چيزي در وجود شك در آن، كه قبلاً به آن يقين وجود داشته است. بسياري از اصوليان متأخر براي اثبات استصحاب به روايات «لا تنقض اليقين بالشك» استناد نموده‌اند كه دلالت بر ابقاء تعبدي يقين در زمان شك دارد. در ذيل بحث استصحاب اصوليون به‌قاعده‌يقين پرداخته‌اند. قاعده يقين، به معناي حكم به بقاي يقين سابق و عدم سرايت شك لاحق است كه طبق اين قاعده به صحت انعقاد يقين سابق حكم مي‌شود. هدف اصلي در اين پژوهش اين است كه اخبار و روايات اثبات‌كننده حجيت اصل استصحاب، توانايي دلالت بر اثبات حجيت قاعده يقين رادارند يا نمي توانند آن را اثبات كنند همچنين با ادله استصحاب مثل اخبار لاينقض، مي توان حجيت قاعده يقين و عدم سرايت شك به‌يقين سابق را اثبات كرد يا شك لاحق به‌يقين گذشته سرايت كرده و آن را از بين مي‌برد و قاعده يقين حجت نيست. اگر بتوان حجيت اين قاعده را اثبات كرد ثمرات حقوقي زيادي را به همراه خواهد داشت. با بررسي و كنكاش در ادله حجيت اصل استصحاب به نظر مي‌رسد كه از طريق اين ادله، حجيت قاعده يقين ثابت نمي‌شود و نياز به دليل ديگري براي اثبات حجيت آن است. همچنين سعي شده است كاربرد و تأثير اصل استصحاب و قاعده يقين (در صورت وجود) در قوانين موضوعه ايران، موردبررسي قرار گيرد.

204663

دانشگاه اردکان

صحرايي اردكاني محمد