فرمولاسيون و بررسي خصوصيات فيزيكوشيميايي فرم خوراكي مايع از گياه دارويي پامچال

رشت

مقدمه: گياه پامچال كاسه بزرگ با نام علمي Primula macrocalyx Bunge. گياهي از خانواده ي primulaceae مي باشد كه در ارتفاعات استان گيلان رويش دارد. اين گياه از گذشته در طب سنتي براي درمان بيماري هاي مختلف از جمله پنوموني، برونشيت و سرماخوردگي به كار رفته است. با اين وجود تاكنون در ايران، فراورده دارويي از اين گياه توليد نشده است. لذا در مطالعه حاضر، تهيه فرمولاسيون خوراكي مايع از اين گياه مورد بررسي قرار گرفته، و خواص فيزيكوشيميايي فرمولاسيون تهيه شده سنجيده شد. مواد و روش ها: پس از جمع آوري گياه پامچال كاسه بزرگ در خرداد 1399 از منطقه اولسبلنگا در استان گيلان، عصاره اتانولي برگ، گل و ريشه گياه به روش خيساندن تهيه شد. در ادامه، اجزاي گياه از نظر مقدار آب موجود، خاكستر تام و نامحلول در اسيد مورد بررسي قرار گرفته، تست هاي كيفي شناسايي تركيبات مؤثره انجام شده و نيز مقادير فنول و فلاونوئيد تام موجود در اجزاي گياه تعيين گرديد. طي مطالعات پيش¬فرمولاسيون، قابليت انحلال عصاره هاي اجزاي گياه و دوز و مواد جانبي مناسب فرمولاسيون ارزيابي شده و بر اين اساس، فرمولاسيون شربت از اين گياه تهيه شد. در ادامه، فرمولاسيون تهيه¬شده از نظر خواص ظاهري و ارگانولپتيك، pH، كارايي ماده محافظ ضدميكروبي، تشكيل رسوب و قفل شدن درب ظرف نگهداري بررسي شد. يافته ها: بازده عصاره¬گيري گياه پامچال كاسه بزرگ در گل، برگ و ريشه به ترتيب برابر با 04/19%، 17/25%، و 12/21% بود. مقدار آب موجود در گل و ريشه گياه 13%، و در برگ آن 12% بود. ميزان خاكستر تام در گل، برگ و ريشه گياه به ترتيب برابر با 6%، 11%، و 5/9% و ميزان خاكستر نامحلول در اسيد در اين اجزا به ترتيب برابر با 2%، 5/3%، و 3% بود. برگ گياه مورد مطالعه حاوي فلاونوئيد، ساپونين و تانن، گل گياه حاوي فلاونوئيد و تانن، و ريشه آن حاوي ساپونين و تانن بود. درصد پلي¬فنول تام بر حسب گاليك¬اسيد در ريشه، برگ و گل به ترتيب برابر با 44/41، 05/81، و 896/125 بود. درصد فلاونوئيد تام بر حسب ايزوكوئرستروزايد در گل و برگ گياه به ترتيب برابر با 081/0 ± 88/2، و 041/0 ± 26/2 بود. شاخص كف كنندگي در برگ و ريشه گياه به ترتيب برابر با 333 و250، و در گل كمتر از 100 بود. فرمولاسيون شربت تهيه¬شده از گياه، از نظرخواص ارگانولپتيك، pH، گرانروي، كارايي ماده محافظ، عدم ايجاد رسوب، و عدم قفل شدن درب ظرف مورد قبول واقع شد. نتيجه گيري: با توجه به وجود تركيبات فلاونوئيدي و ساپونين ها در گياه پامچال كاسه بزرگ و مقبوليت فرمولاسيون تهيه شده از اين گياه از نظر خواص ارگانولپتيك، pH، گرانروي، كارايي ماده محافظ و عدم ايجاد رسوب، اين فرمولاسيون مي تواند به عنوان يك فراورده گياهي در درمان بيماري هاي تنفسي پيشنهاد گردد.

207086

علوم پزشكي گيلان