فرمولاسيون و ارزيابي پايداري فيزيكوشيميايي فرم خوراكي از گياه شاهتره (Fumaria vaillantii Loisel.)

دانشكده داروسازي

چكيده مقدمه: گياه شاهتره (Fumaria vaillantii) متعلق به خانواده Fumariaceae مي باشد كه در كشور ما در استان هاي مازندران، آذربايجان شرقي و غربي، كردستان، كرمانشاه، همدان، اصفهان، يزد، كرمان، خراسان، سمنان و در مناطقي از تهران رويش دارد. اين گياه در طب سنتي ايران كاربرد هاي گوناگوني مانند درمان بيماري هاي پوستي، تحريك عملكرد كبد، انسداد كيسه صفرا، ضدگال، ضدبرونشيت، مدر، اكسپكتورانت، ضدتب، اشتهااور و ضد سرطان دارد. گياه شاهتره حاوي آلكالوئيد است . تحقيقات نشان داده است كه تاكنون مطالعه اي بر ساخت فرمولاسيون خوراكي از اين گياه صورت نگرفته است بنابراين تهيه فرمولاسيون خوراكي مايع از گياه شاهتره در اين مطالعه مورد بررسي قرار گرفت. مواد و روش ها: گياه شاهتره در سال 1399 در ارتفاعات مشهد جمع اوري شد. كد هرباريوم اين گياهFUMH 37377 است. عصاره گيري از اين گياه با اتانول 70% به روش پركولاسيون توسط دستگاه روتاري انجام شد. در ادامه ارزيابي هاي كيفي و كمي بر تركيبات موثره موجود در گياه انجام شد. مطالعات پيش فرمولاسيون براي انتخاب اجزا فرمولاسيون، قابليت انحلال عصاره گياه و انتخاب دوز مناسب انجام شد. فرمولاسيون نهايي از نظر كارايي ماده محافظ، تشكيل رسوب، pHو خواص ظاهري مورد بررسي قرار گرفت. نتايج: درصد بازده عصاره به دست آمده از گياه شاهتره 11% بود. كروماتوگرافي لايه نازك وجود آلكالوئيد را در عصاره تاييد كرد. تعيين مقدار گياه شاهتره نشان داد كه درصد آلكالوئيد برحسب پروتوپين 43/12% است. مقدار خاكستر تام گياه شاهتره 14% و ميزان آب 8% بود. با توجه به مطالعات پيش فرمولاسيون، اجزا فرمولاسيون شربت و مقدار دوز فرمولاسيون انتخاب گرديد. آزمون كارايي ماده محافظ نشان داد كه ماده محافظ انتخاب شده از رشد ميكروارگانسيم هاي استافيلوكوكوس اورئوس، اشرشيا كلي و سودوموناس آئروژينوزا جلوگيري مي كند. فرمولاسيون نهايي از نظر تشكيل رسوب، pH و خواص ظاهري مورد قبول واقع شد. نتيجه گيري: با توجه به حضور تركيبات آلكالوئيدي در گياه شاهتره و كاربرد آن در بيماري هاي كبدي و همچنين مقبوليت فرمولاسيون تهيه شده از نظر فيزيكوشيميايي، اين فرمولاسيون مي تواند به عنوان فراورده گياهي در درمان بيماري هاي كبدي مورد استفاده قرار گيرد.

207103

علوم پزشكي گيلان