تاثير اجراي قطار حومه اي محور مشهد-گلبهار بر پراكنده رويي منطقه كلانشهري مشهد

كارشناسي ارشد

پراكنده رويي شهري عارضه‌اي است كه در بسياري مناطق كلانشهري با پيامدهاي منفي نمودار شده است. با توجه به ساختارها و ويژگي هاي متفاوت جغرافيايي، اقتصادي، اجتماعي، سياسي دلايل پراكنده‌رويي از شهري به شهر ديگر متفاوت است. مناطق كلانشهري كشور ما نيز با پديده پراكنده رويي و گسترش هاي نامتوازن مواجه بوده و داراي ويژگي هاي خاص خود است. توسعه‌هاي پراكنده و نامتوازن، شرايط نابساماني را از جنبه هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، محيط‌زيستي، جمعيتي در مناطق كلانشهري ايجاد كرده است. لذا دولتها نيز براساس تجارب سياست ايجاد شهرهاي جديد در كشورهاي مختلف و به منظور كاهش بار جمعيتي، تمركززدايي از كلانشهرها و نيز براي ساماندهي سكونتگاه‌هاي اين محورها به احداث و توسعه شهرهايي جديد پرداخته، تا با برنامه‌ريزي و احداث شهرهاي جديد در مناطق كلانشهري، پراكنده‌رويهاي فضايي و گسترش هاي نامتوازن در منطقه را كنترل و ساماندهي كند. يكي از مهمترين راهبردهاي برنامه‌ريزي و هدايت توسعه‌ فضايي هسته‌هاي مختلف فعاليتي و سكونتگاهي مانند شهرهاي جديد در مناطق كلانشهري استفاده از الگوي شبكه حمل‌ونقل ريلي است كه ساختار فضايي سكونتگاه‌هاي موجود و درحال شكل‌گيري را انتظام مي بخشد. تكوين و توسعه ريل‌پايه ساختار فضايي مناطق به مجموعه‌اي از استراتژي ها اطلاق مي شود كه افزايش استفاده از سيستم حمل و نقل عمومي ريلي را فراهم كرده و سهولت جابجايي مورد نياز شرايط امروز در بين سكونتگاه‌هاي مختلف منطقه را ممكن مي‌كند. اين الگو توسعه سكونتگاه‌هاي مراكز فعاليتي را پيرامون ايستگاه هاي اصلي شبكه ريلي بعنوان كانون هاي اصلي منطقه انتظام مي بخشد و از پراكنده رويهاي خطي و لكه‌اي در محورهاي جاده‌اي جلوگيري مي‌كند. از طرفي سفرهاي جاده ‍‌اي در بزرگراه هاي بين شهري با اتومبيل هاي شخصي را به ميزان قابل ملاحظه اي تقليل ميدهد. با كاهش مصرف سوخت عوارض زيست محيطي مانند توليد گازهاي گلخانه اي و تغييرات اقليمي و اتلاف زمان در ترافيك هاي روزه مره را تا حدي كنترل مي‌كند. لذا توسعه شبكه قطار حومه‌اي بعنوان استخوانبندي اصلي ساختار فضايي مناطق كلانشهري پاسخ مناسبي براي رفع معضلات ناشي از پراكنده رويي هاي فضايي و اسكانهاي غيررسمي در مناطق كلانشهري ازجمله در منطقه كلانشهري مشهد و سكونتگاه ها و شهرهاي جديد اطراف آن است. البته بايد توجه داشت كه سهولت در دسترسي نبايد به تمركز بيشتر فعاليت ها در شهر اصلي و تبديل شهرهاي حومه اي به خوابگاه هايي براي شهر مركزي و تقليل هويت عملكردي آنها شود. شهر جديد گلبهار در منطقه كلانشهري مشهد و بررسي ابعاد و پيامدهاي توسعه ريل‌پايۀ محور مشهد-گلبهار براساس رويكردهاي فوق الذكر هدف پايان نامه حاضر است. پايان‌نامه حاضر در گروه تحقيقات توصيفي-كاربردي قرار مي‌گيرد. چرا كه به‌منظور تحقق برنامه‌ريزي مطلوب به‌عنوان عاملي در جهت جلوگيري از پديده پراكنده رويي، مورداستفاده قرار مي‌گيرد. از اينرو اين پژوهش از طريق مورد پژوهي به بررسي: نقشه هاي هوايي منطقه، ايستگاه ها بر روي آنها و مطالعه ادبيات موضوع از كتاب ها و منابع كتابخانه اي صورت مي گيرد تا توسعه شكل گيري قطار حومه و تاثيرات آن بر پراكنده رويي مطالعه شود. در اين پايان نامه ضمن بررسي نواحي مختلف از منظر پراكنده رويي، توسعه ريل پايه قطار برقي حومه اي محور مشهد-گلبهار براي كنترل پراكنده رويي نامتوازن شهري در اين محور مورد بررسي و ارائه قرار مي‌گيرد.

207929

دانشگاه علم و صنعت ايران

برنامه ريزي منطقه اي

رضا خيرالدين