طراحي فضاي همگاني شهري به منظور تسهيل حضور معلولين جسمي-حركتي (نمونه مورد مطالعه : فضاي شهري خيابان وليعصر حد فاصل چهارراه وليعصر و چهارراه جمهوري)

كارشناسي ارشد

يكي از موضوعات مهم و قابل بحث در حوزه طراحي شهري، طراحي فضاي شهري به گونه اي است كه تمامي شهروندان با سنين و جنسيت ها و توانمندي هاي مختلف بتوانند به راحتي در اين فضاها حضور يابند و از امكانات و خدمات آن بهره مند شوند. به عبارت ديگر دو موضوع نهفته در اين مبحث يكي همه شمول بودن فضاي شهري و در برگرفتن تمامي اعضاي جامعه با هر سطح از توانمندي در ابعاد مختلف جسمي، روحي مي¬باشد و ديگري ميزان توجه و پاسخدهي فضاي طراحي شده به نيازها و مطالبات افراد استفاده كننده از فضا. در قسمت اول يا همان توجه به همه شمول بودن فضاي شهري، توجه به افرادي كه دچار نقص ها، محروميت ها و يا مشكلات خاص هستند اهميت دو چندان مي¬يابد كه يكي از افراد اين گروه معلولين جسمي و حركتي هستند. با توجه به ميزان حضور و رضايتمندي اين افراد، مي توان به سطح كيفيت ارائه خدمات فضاي شهري پي برد. در قسمت دوم يا همان ميزان توجه و پاسخدهي محيط به نيازها و مطالبات افراد، بحث حضور مردم و مشاركت و همكاري آن ها در طراحي فضاي شهري يا در مقياس وسيع تر توسعه شهر مطرح مي¬شود. بنابراين ميزان مشاركت و حضور معلولين جسمي-حركتي در طراحي فضاي شهري، باعث كمك به مطالبه گري آنان شده و در حين اين مطالبه گري به ساختن شهري همه شمول نيز منجر مي¬شود. از آنجاييكه در ساختار اصلي فضاي شهري، يكي از مهم ترين فضاهاي عمومي شهر، خيابان ها هستند و روزانه تعداد كثيري از شهروندان جهت انجام فعاليت هاي روزمره از اين فضاي شهري استفاده مي¬كنند، از طرف ديگر خيابان وليعصر از خيابان هاي تاريخي تهران مي¬باشد كه نقش مهمي در سازمان فضايي شهر تهران ايفا مي¬كند. زيرا طولاني ترين خيابان تهران است و به نوعي شمال و جنوب تهران را به يكديگر متصل مي¬كند و همچنين داراي شناسه هاي هويتي ارزشمند نيز مي¬باشد كه لازم است به عنوان يك فضاي شهري همگاني مهم بتواند پذيراي حضور و تعامل تمامي شهروندان باشد. بنابراين هدف از انجام اين پژوهش ابتدا بررسي ميزان پاسخگويي اين فضاي شهري به نياز هاي معلوين جسمي و سپس ارائه راهكار هاي طراحي مناسب براي خيابان ها بطوريكه بتوانند ارتقاء دهنده حضور و مشاركت مردم و ايجاد كننده فضاي عمومي همه شمول باشد، مي¬باشد. در راستاي اين هدف، ايجاد فضاهاي شهري چندعملكردي و منعطف داراي سرزندگي و حيات اجتماعي (حد فاصل چهارراه جمهوري تا چهارراه وليعصر) مورد توجه اين پژوهش قرار گرفته است كه در نهايت فضاي همگاني جديدي كه در ابعاد مختلف طراحي شهري پاسخدهنده بوده شكل گرفته است كه مانند مكاني همه شمول و خاطره‌انگيز در خدمت رفاه معلولين جسمي و ديگر شهروندان مي‌باشد. در اين پژوهش، روش تحقيق بر مبناي مطالعات توصيفي و كيفي است و در راستاي انجام آن پس از مطالعات اسنادي و كتابخانه اي(تحليل محتوا)، بازديد ميداني از طريق تكنيك هاي چك ليست، مشاهده ميداني، عكس برداري و نقشه برداري و همچنين جست و جو در دنياي مجازي انجام مي¬گردد. واژگان كليدي: فضاي همگاني، معلولين جسمي-حركتي، خيابان، طراحي شهري، همه شمولي

208605

دانشگاه علم و صنعت ايران

مهندسي شهرسازي

دكتر سيد عبد الهادي دانشپور