طراحي فضاهاي چندعملكردي در همجواري با مگامال‌ها با تأكيد بر احياي حس مركز محله نمونه مطالعاتي: مگامال اكباتان، تهران

كارشناسي ارشد

با گذشت قرن‌ها از شكل‌گيري اولين سكونتگاه‌هاي انساني، اكنون شهرها به مثابه موجودي زنده به پيچيده‌ترين وضع ممكن خود رسيده‌اند و نيازها و راه‌حل‌هاي جديد از ساكنان خود طلب مي‌كنند. در اين ميان طراحان شهري كه در قرن اخير نقش خود را در ارتقاي كيفيت محيط كالبدي اثبات نموده‌اند نقش به‌سزايي در حل كردن چالش‌هاي پيش‌ روي شهرها و فضاهاي شهري جديد دارند. يكي از اين چالش‌ها در شهرهاي ايران و به خصوص پايتخت آن كه موضوع اين پژوهش مي‌باشد، افزايش خصوصي‌سازي و تجاري‌سازي فضاهاي همگاني و از بين رفتن عدالت اجتماعي مي‌باشد. روند مال‌سازي كه در دهه‌هاي گذشته به علت چرخه معيوب اقتصادي و مديريتي كلان، رشد فزاينده‌اي داشته است؛ آثار محيط‌زيستي، اجتماعي و اقتصادي تأثيرگذاري در شهرها و محلات شهري دارد. اين مراكز تجاري مدرن برخلاف بازارهاي سنتي ايران، فضاهايي بسته و درون‌گرا بوده و سرزندگي اجتماعي خود را به فضاي شهري پيرامونشان انتقال نمي‌دهد. همچنين برخي از اين مجتمع‌‌هاي تجاري- تفريحي بزرگ‌‌‌مقياس بدون توجه به مكان‌گزيني مناسب در كنار بافت‌‌هاي مسكوني شكل گرفته و مشكلاتي را براي ساكنان اين محلات ايجاد ‌كرده‌اند. بنابراين هدف از انجام اين پژوهش، ابتدا بررسي‌ نقش مگامال‌‌هاي شهري و اثرات مثبت و منفي آن‌ها بر روي بافت شهري پيرامونشان و اجتماع محلي و سپس ارائه راهكارهاي طراحي براي به حداقل رساندن اثرات منفي و استفاده از پتانسيل‌ آن‌ها براي ايجاد مكاني اجتماع‌پذير و آينده‌نگر مي‌باشد. در راستاي اين هدف، ايجاد فضاهاي شهري چندعملكردي داراي سرزندگي و حيات اجتماعي مورد توجه اين پژوهش بوده است كه در نهايت فضاي شهري جديدي با توجه به ابعاد پايداري شهري شكل گرفته است كه مانند مركز محله‌اي روزآمد و مكاني خاطره‌انگيز در خدمت رفاه مردم محله و ديگر شهروندان مي‌باشد. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كه در كنار توجه به اقتصاد منطقه و سوددهي بالا، مي‌توان مكاني پويا و جاذب جمعيت در اطراف مگامال‌ها ايجاد نمود تا علاوه بر برقراري عدالت اجتماعي، مردم را به محيط شهرشان علاقه‌مند نمود. ماهيت پژوهش با توجه به هدف و موضوع موردمطالعه از نوع كاربردي است كه با روش تحليلي- توصيفي به بررسي موضوع مي‌پردازد. به منظور ‌دست‌يابي به هدف پژوهش، شش فصل تدوين شده است: فصل اول به كليات موضوع شامل ضرورت انجام آن، سؤالات، فرضيات و ... پرداخته شده است. فصل دوم و سوم به بررسي مباني نظري و تجارب موفق در اين زمينه با استفاده از منابع كتابخانه‌اي، مقالات و منابع اينترنتي معتبر اختصاص يافته است. در فصل چهارم از پژوهش، مدل مفهومي و روش تحقيق به طور كامل شرح داده شده است. مورد مطالعاتي مگامال اكباتان واقع در مركز شهرك اكباتان، منطقه 5 شهرداري تهران، است. در فصل پنجم با استفاده از تكنيك مكان‌سنجي و از روش‌هاي چك‌ليست، مصاحبه آزاد، مشاهده و ... به جمع‌آوري اطلاعات و سپس تحليل داده‌ها با روش سوات پرداخته شده است. در فصل آخر با توجه به فرآيند طراحي شهري، پس از تدوين اهداف، راهبرد و سياست‌هاي طراحي، گزينه‌هاي پيشنهادي با فرآيند تحليل سلسله مراتبي ارزيابي شده و گزينه برتر به صورت طرح جامع سه‌بعدي ارائه شده است.

208642

دانشگاه علم و صنعت ايران

طراحي شهري

دكتر مصطفي بهزادفر