شناسايي مرفولوژيكي و مولكولي عوامل بيماري حباب‌تر و حباب خشك قارچ دكمه‌اي Agaricus bisporus و ارزيابي چند قارچكش و اسانس گياهي بر عليه عامل بيماري

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

كارشناسي ارشد

در سال‌هاي اخير به دليل نياز آبي پايين، استفاده از پسماند‌هاي كشاورزي، امكان توليد در فضاي كم، مزاياي تغذيه‌‌‌اي و بودن تقاضا، توليد قارچ خوراكي دكمه‌‌‌ا ي Agaricus bisporus افزايش بسياري يافته است. قارچ دكمه‌‌‌اي 15 % از كل توليدات قارچ‌‌‌‌هاي خوراكي دنيا را به خود اختصاص داده است. ايران ششمين كشور توليد كننده اصلي قارچ دكمه اي مي‌باشد و به طور ميانگين ماهانه 170 تن قارچ خوراكي صادر مي‌كند. بيماري حباب خشك با عامل Lecanicillium fungicola و حباب تر با عامل Mycogone perniciosa از بيماري‌هاي مهم قارچ دكمه‌اي در ايران با علائم تقريبا مشابه هستنند. علائم بيماري شامل عدم تمايز اندام‌هاي اوليه قارچ، هيپرپلازي اندام باردهي و ايجاد حالت اسكلروئيدي، عدم تمايز و تكامل در بخش تيغه مي باشد. به دليل تشابه علائم، شناسايي عامل غالب بيماري به منظور كنترل بيماري، اهميت خاصي دارد . بيماري حباب خشك در كشور شايع تر از بيماري حباب تر مي باشد. در اين پژوهش نمونه برداري از سالن‌هاي توليد قارچ دكمه‌اي در استان‌هاي اصفهان، البرز و خوزستان انجام گرفت. از محيط كشت PDA براي كشت و نگهداري و شناسايي مورفولوژيكي استفاده گرديد. استخراج DNA به روشCTAB انجام شد و نواحي ITS با استفاده از آغازگرهاي اختصاصي آن تكثير و توالي يابي شد. پس از شناسايي مورفولوژيكي و مولكولي، مشخص گرديد كه از مجموع حدود 100 نمونه جمع آوري شده 80 نمونه متعلق به L. fungicola بوده و فقط يك نمونه M. perniciosa مي‌‌باشد. به نظر مي‌‌رسد با توجه به نمونه برداري‌هاي انجام شده عامل بيماري حباب خشك در هر سه استان غالبيت داشته باشد. ده آغازگر ISSR به منظور بررسي تنوع ژنتيكي جدايه‌‌‌‌هاي قارچ L. fungicola بكار برده شد. تك شكلي و چند شكلي باند‌‌‌‌ها در نرم افزارNTSYS pc.v2.02e امتياز دهي شد. نشانگر‌ها داراي 222 باند پلي مورفيك بودند. ميانگين PIC برابر با 772/0 و بيشترين PIC برابر با 888/0 و كمترين PIC برابر با 676/0 مي باشد و بر اين اساس ميزان چند شكلي كل باند ها 8/96 درصد برآورد شد. در رسم درخت فيلوژني با استفاده از ضريب تشابه Dice و الگوريتم UPGMA، ضريب همبستگي r = 96377/0 محاسبه شد. جدايه ها در شش گروه قرار گرفتند كه جدايه‌هاي جمع آوري شده از دزفول به صورت جداگانه و در كنار جدايه‌هاي ساير مناطق قرار گرفتند. اين مسئله مي‌تواند بيانگر تنوع ژنتيكي موجود در اين جدايه‌ها باشد. وجود جدايه 2I به صورت مجزا و خارج از گروه‌هاي ساير جدايه‌ها مي‌تواند بيانگر وجود واريته‌اي جداگانه از سايرين باشد. واريته هاي مختلف گونه L. fungicola ممكن است داراي حساسيت‌هاي مختلفي به قارچكش‌هاي مورد استفاده مي‌باشند. از اين رو شناسايي جدايه‌ها مي‌تواند در كنترل آن‌ها حائز اهميت باشد. جدايه‌هاي بدست‌آمده بر اساس طبقه بندي مورفولوژيك و درخت فيلوژنيك يكسان نبوده، به اين منظور حساسيت جدايه ها به قارچكش هاي مختلف مانند كاربندازيم، رورال تي اس، فلينت، توپاس، نيم و نوردكس با استفاده از طرح كاملا تصادفي با چهار تكرار انجام گرفت كه اين طبقه بندي بر اساس حساسيت جدايه‌ها به قارچكش بسيار شبيه طبقه بندي با نشانگر ISSR بوده است. همچنين موثر‌ترين قارچكش‌ها قارچ كش رورال تي اس با غلظت 50 mg/l و كاربندازيم با غلظت 200 mg/l بوده است. براي كنترل اين بيماري در آزمايشگاه كارايي چهار اسانس گياهي در چند جدايه شاخص بررسي گرديد كه اسانس نعنا فلفلي با غلظت 8/0 ml/l بيشترين بازدارندگي را در بين ساير اسانس هاي آويشن باغي، رزماري و اكاليپتوس در كنترل بيماري داشته است

212120

گياهپزشكي بيماري شناسي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

رحيم اسلامي زاده

جهانگير خواجه علي، مهدي رحيم ملك

بهرام شريف نبي