ارزيابي پتانسيل مدل Maxent در شناسايي كانون‌هاي ريزگرد استان اصفهان با استفاده از داده‌هاي ماهواره‌اي

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي منايع طبيعي

كارشناسي ارشد

گرد و خاك يك نوع بلاي طبيعي است كه در سال‌هاي اخير خسارات بسيار زيادي را در وهله‌ي اول به خود طبيعت و دوم به زندگي انسان و تاسيسات مختلف واردكرده‌است. اولين مناطقي كه از گرد و غبار تاثير مي‌پذيرند و مورد آسيب قرارمي‌گيرند مناطقي هستند كه به منشأ آن نزديك‌تر مي‌باشند. استان اصفهان نيز به طور مكرر تحت تاثير پديده مخرب گرد و غبار قرار مي‌گيرد. بنابراين اولين قدم جهت مديريت بهتر و كاهش اثرات مخرب آن، شناسايي اين مناطق مي‌باشد. دانستن داده‌هاي سنجش از دور و قابليت مدل‌هاي پيش‌بيني نظير مكسنت، سرعت عمليات اصلاحي بخش‌هاي اجرايي مربوطه را افزايش مي‌دهد. پيش‌بيني كانون‌هاي گرد و غبار همانند ساير تحقيقات صورت‌گرفته در مدل‌سازي مكسنت، بر اساس ارتباط بين داده‌هاي حضور و پارامترهاي محيطي تعريف مي‌شود. به‌منظور ارزيابي قابليت مدل مكسنت در تعيين كانون‌هاي ريزگرد استان اصفهان از 890 داده‌ي حضور كه به‌صورت تصادفي از نقشه‌ي موجود بيابان‌زايي استان در محيط GIS استخراج‌شده‌بود، همراه با 14 لايه‌ي محيطي موثر مربوط به سال‌ 2016 شامل ارتفاع، بارش، تبخير، توليد خالص اوليه، جهت، دشت ريگي، دماي سطح زمين، سرعت باد، سنگ‌شناسي، شاخص اختلاف گياهي نرمال‌شده، شاخص خشكي دما و پوشش گياهي، شيب، كاربري اراضي و نوع خاك استفاده‌شد. اين لايه‌ها از داده هاي نقشه DEM استان، پايگاه بارشي PERSSIAN، ايستگاه‌هاي هواشناسي استان، نقشه هاي سنگ‌شناسي 250000/1 و بافت خاك 250000/1، داده‌هاي سنجنده موديس، نقشه‌ 100000/1 كاربري و پوشش اراضي موجود استان بدست آمدند. نتايج مدل‌سازي نشان‌داد مقدار AUC برابر با 88/0 مي‌باشد كه اين موضوع بيانگر كارايي مناسب اين مدل در پيش‌بيني كانون‌هاي ريزگرد مي‌باشد. هم‌چنين تأثير تمامي شاخص‌ها بر مدل‌سازي با استفاده از روش جك‌نايف موردبررسي قرارگرفت كه با توجه به آن فاكتور NPP بيش‌ترين حساسيت را داشته‌است. بعد از آن به ترتيب TVDI، بارش، تبخير، نوع خاك و LST داراي بيش‌ترين اهميت بودند و بقيه شاخص‌ها از تأثيرگذاري كم‌تري در شناسايي كانون‌ها برخوردار بودند. نقشه پيش‌بيني خروجي از مكسنت در محيط ArcMap به 4 كلاس از لحاظ شدت غبار خيزي شامل بسيار شديد، شديد، متوسط و ناچيز جهت داشتن ديد بهتر از وضعيت كانون‌ها طبقه‌بندي گرديد كه مطابق آن 51 درصد مساحت استان داراي كلاس ناچيز، 31 درصد داراي كلاس متوسط، 16 درصد داراي شديد 3 و 8/0 درصد داراي رتبه يا كلاس بسيار شديد بودند.

212403

مديريت و كنترل بيابان

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان

مصطفي تركش

حميدرضا كريم‌زاده، عليرضا سفيانيان

رضا جعفري