توزيع و منشاء تركيبات PAHs در رسوبات عمقي سواحل شرقي استان هرمزگان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

منابع طبيعي

كارشناسي ارشد

هيدروكربن‌هاي آروماتيك چند حلقه‌اي (PAHs) شامل صد‌ها تركيب مختلف هستند كه عمدتا خواص سرطان‌زايي و جهش‌زايي دارند. اكثر آن‌ها در آب حل نمي‌شوند و در اكوسيستم‌هاي آبي با ذرات معلق آب پيوند تشكيل مي‌دهند و در نتيجه رسوبات بستر اكوسيستم‌هاي آبي محل مناسبي براي تجمع تركيبات PAHs است. پايش اين تركيبات در خليج‌فارس اكثرا محدود به رسوبات سطحي است و مطالعه تركيبات PAHs در رسوبات عمقي (مغزه رسوبي)، به عنوان يك آرشيو طبيعي ارزشمند براي دستيابي به وقايع گذشته، كمتر انجام شده است. اين مطالعه با هدف تعيين پراكنش مكاني، زماني و تعيين منشاء تركيبات PAHs در سواحل شرقي استان هرمزگان با استفاده از مغزه‌هاي رسوبي (تراز عمق 20 متر) در دو ايستگاه سيريك و تياب انجام گرفت. متغيرهاي فيزيكي و شيميايي (درصد رطوبت، چگالي خشك، چگالي ظاهري، درصد ماده آلي، pH، هدايت الكتريكي، پتانسيل اكسايش و كاهش و اندازه ذرات رسوبات) در دو مغزه رسوبي سيريك ( cm45) و تياب (cm 60) اندازه‌گيري شد. در نهايت غلظت 28 تركيب PAHs با استفاده از دستگاه كروماتوگرافي گازي-طيف سنجي جرمي (GC-MS) در 43 نمونه رسوب اندازه‌گيري گرديد. نتايج حاصل از تعيين غلظت تركيبات PAHs نشان داد كه مقدار هيچ كدام از تركيبات PAHs مغزه‌هاي رسوبي سيريك (μg g-1 0229/0-0371/0) و تياب (μg g-1 0264/0-0570/0) از استاندارد‌هاي كيفيت رسوب آمريكا و كانادا بيشتر نبود كه نشان دهنده عدم آلودگي به تركيبات PAHs است. روش الگوي تركيبي و دامنه تغييرات شاخص منشاءپتروژنيك در مغزه‌ي رسوبي سيريك (32/87 %- 36/59 %) و مغزه رسوبي تياب (18/87 % - 55/60%) غالبيت منشاء پتروژنيك را نشان داد. بر اساس نسبت‌هاي تشخيصي، منشاء تركيبات PAHs هر دو مغزه رسوبي سيريك و تياب هر دو نوع پايروژنيك و پتروژنيك بود در حاليكه منشاء پريلن پايروژنيك به دست آمد. نتايج حاصل از آزمون PCA براي هر دو مغزه رسوبي مورد مطالعه عمدتا منشاء پتروژنيك - پايروژنيك را نشان داد. بطور كلي بر اساس سه روش تعيين منشاء مشخص شد كه منشاءتركيبات PAHs در هر دو مغزه‌ي رسوبي سيريك و تياب عمدتا از نوع پتروژنيك - پايروژنيك (مخلوط) است. تغييرات عمقي و زماني بار تركيبات PAHs و مقايسه‌ي آن با شاخص استاندارد شده بارش (SPI) و دبي (SDI) نشان داد كه احتمالا افزايش بار تركيبات PAHs در برخي لايه‌هاي مغزه‌ي رسوبي سيريك (لايه‌هاي 14-12، 24-22 و cm 40 -38 مربوط به سال‌هاي 1384، 1377 و 1361) ناشي از تاثير دوره‌هاي ترسالي خيلي شديد و شديد است. احتمالا در سال‌هاي مذكور ترسالي خيلي شديد و شديد منطقه باعث انتقال تركيبات PAHs عمدتا پايروژنيك حوضه آبخيز به رسوبات سواحل شرقي استان هرمزگان (تراز عمق 20 متر) شده است.

212532

علوم و مهندسي محيط‌زيست (آلودگي هاي محيط زيست)

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان

ژائويان گو، جوكيانگ چو

محسن سليماني، رضا مدرس

محمد نعمتي ورنوسفادراني