عنوان
بررسي وضعيت رفتارهاي پرخطر بهداشتي در دانش‌آموزان دبيرستاني (متوسطه دوم) شهرستان ديواندره در سال تحصيلي 1401-1400
نويسنده اصلي
مرداني، نبي
محل تحصيل
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
رشته تحصيلي
پزشكي
چكيده
زمينه و هدف: نوجواني يك دوره بحراني در زندگي است، الگوهاي رفتاري مهمي كه مي‌توانند بر سراسر زندگي فرد تأثير بگذارند، در اين دوران شكل مي‌گيرند. با توجه به اينكه نوجواني يك دوره حساس رفتاري و عاطفي در زندگي هر فرد محسوب شده و از سوي ديگر رفتارهاي پرخطر در نوجوانان سبب بروز ناتواني و مرگ‌ومير در اين سنين خواهد شد، ازاين‌رو اين مطالعه باهدف تعيين وضعيت رفتارهاي پرخطر در دانش‌آموزان دبيرستاني شهرستان ديواندره طراحي شده است.
روش كار: اين مطالعه مقطعي (توصيفي - تحليلي) در سال 1400 بين كليه دانش‌آموزان دبيرستاني شهرستان ديواندره انجام شد. روش نمونه‌گيري طبقه‌اي بود. ابزار پژوهش چك‌ليست 89 سؤالي استاندارد شامل مشخصات دموگرافيك و سؤالات مربوط به رفتارهاي پرخطر بهداشتي بود كه با توجه به فرهنگ مردم ايران تعديل شده بود. معيارهاي خروج شامل عدم رضايت يا تكميل نادرست پرسشنامه، غير بومي بودن و داشتن سابقه‌ي بيماري روحي و رواني (مصرف دارو يا بستري در بيمارستان روان‌پزشكي) بود. در نهايت داده‌ها با استفاده از آمار توصيفي و آزمون آماري كاي اسكوئر و تست دقيق فيشر آناليز شدند.
يافته¬ها: در مطالعه حاضر 391 دانش‌آموز مقطع دبيرستان شهرستان ديواندره در استان كردستان وارد مطالعه شدند. از اين تعداد 197 نفر (4/50 درصد) دختر و بقيه پسر بودند. ميانگين و انحراف معيار سني دانش‌آموزان 8/0 ± 87/16 سال بود. شيوع مصرف الكل، سيگار، مواد مخدر (ترياك، حشيش، هروئين، ماري‌جوانا)، دوستي با جنس مخالف، رابطه جنسي با جنس مخالف، افكار خودكشي، اقدام به خودكشي، اضافه وزن و چاقي به ترتيب برابر 9/%31، 3/%14، 1%/4، 3/%58، 7/%19، 4/%19، 3/%13، 6/%6 بود. از سوي ديگر، 3/14% از دانش‌آموزان در يك ماه گذشته احساس ناامني داشتند و 9/6% از دانش‌آموزان توسط افراد غريبه يا دوستان تهديد به نزاع شده بود. 9/19% از دانش‌آموزان در يك ماه گذشته حمل چاقو داشتند و 5/22 درصد از دانش‌آموزان در يك ماه گذشته سابقه برخورد فيزيكي و نزاع داشته‌اند. 8/45 درصد از دانش‌آموزان توسط والدين تنبيه شده بودند (كودك‌آزاري)؛ كه از اين بين، بيشترين آزار مربوط به توهين كلامي (7/31 درصد) بوده است و 9/4% از آن‌ها تنبيه جسمي و بدني شديد را تجربه كرده بودند. 3/37 درصد از دانش‌آموزان، در يك ماه گذشته، هرگز ورزش نكرده بودند و فعاليت ورزشي نداشتند. از سوي ديگر 1/47 درصد از دانش‌آموزان سابقه رانندگي بدون گواهينامه را در يك ماه اخير ذكر كردند كه از اين ميان، 8/52% درصد از دانش‌آموزان اقدام به حركات نمايشي در هنگام رانندگي داشتند و 8/38% از آن‌ها از كمربند ايمني هرگز استفاده نمي‌كردند. همچنين 64 درصد از افرادي كه در يك ماه گذشته موتورسواري كرده بودند از كلاه ايمني استفاده نكرده بودند. ارتباط معناداري بين جنسيت با مصرف الكل، مواد مخدر، شاخص توده بدني، ورزش، رابطه جنسي و دوستي با جنس مخالف وجود داشت (05/0>P).
نتيجه‌گيري: ميزان شيوع رفتارهاي پرخطر (از جمله مصرف دخانيات، الكل، مواد مخدر، رابطه جنسي، افكار و اقدام به خودكشي، رانندگي بي‌محابا، نزاع و دعوا) در دانش‌آموزان شهرستان ديواندره بالا بود كه اين قضيه با توجه به فرهنگ مردم آن منطقه و همچنين جمعيت كم آن‌ها عجيب و قابل تأمل است و لزوم توجه ريشه‌اي به اين موضوع جهت كاهش ميزان آن و همچنين كاهش مخاطرات ناشي از آن توسط جامعه شناسان و روانشناسان و تدابير مسئولان مربوطه به چشم مي‌خورد. از سوي ديگر تعامل وزارت بهداشت و آموزش و پرورش در اين زمينه مي‌تواند مؤثر واقع شود.
واژگان كليدي: دانش‌آموزان؛ رفتار پرخطر، اعتياد، رابطه جنسي، ديواندره
شماره ركورد
212617
شهر محل تحصيل
دانشگاه علوم پزشكي كردستان
گرايش رشته تحصيلي
پزشكي
دانشكده
پزشكي
دانشگاه
دانشگاه علوم پزشکي کردستان
استاد راهنما
عبدالرحيم افخم زاده