ارزيابي ريسك سلامت و بررسي شاخص‌هاي آلودگي عناصر سنگين در خاك¬هاي سطحي اطراف مناطق صنعتي؛ مطالعه موردي ناحيه صنعتي اردكان

علوم و مهندسي محيط زيست گرايش آلودگيهاي محيط زيست

10/12/2021 12:00:00 AM

چكيده در قرن بيست و يكم و در دنياي مدرن امروزي، آلودگي محيط زيست به عنوان يكي از پيامدهاي توسعه¬ي صنعتي و رشد شهرنشيني مطرح و مورد توجه قرار گرفته است. خاك به عنوان يكي از اجزاي مهم محيط زيست به دليل فعاليت هاي مختلف انساني در معرض آلودگي قرار گرفته است. آلودگي خاك به فلزات سنگين، نگراني بزرگ محيط زيستي است. استقرار كارخانجات فولاد و گندله سازي در حاشيه شهر اردكان احتمال انتشار آلاينده هاي مختلف به¬ويژه فلزات سنگين را به اكوسيستم منطقه افزايش داده است. هدف از اين پژوهش بررسي وضعيت خاك سطحي اطراف مناطق صنعتي شهر اردكان به فلزات سنگين با استفاده از فاكتورهاي غني شدگي (EF) و پتانسيل ريسك اكولوژيك (PERI) و ارزيابي ريسك سلامت با محاسبه جذب روزانه فلزات (CDI)، ضريب خطر (HQ)، شاخص خطر (HI) و ريسك سرطان زايي (CR) از طريق سه مسير بلع، تنفس و جذب پوستي بوده است. در اين تحقيق 12 نمونه خاك سطحي از 12 ايستگاه به روش سيستماتيك تصادفي جمع¬آوري شد و غلظت فلزات سنگين سرب، كروم، روي، واناديوم، آرسنيك، نيكل و كادميوم در نمونه ها با استفاده از دستگاه ICP-OES اندازه¬گيري شد. ميانگين غلظت فلزات مورد مطالعه به ترتيب: روي (75/100)، واناديوم (25/100)، كروم (58/76)، نيكل (75/46)، سرب (16/36)، آرسنيك (25/9) و كادميوم (34/0) ميلي گرم بر كيلوگرم است. ضرايب همبستگي به دست آمده بين عناصر نشان داد كه بين ميانگين غلظت عناصر كروم با واناديوم و نيكل با كروم در سطح معني دار 01/0 همبستگي مثبت و همچنين بين ميانگين غلظت عناصر آرسنيك با كروم در سطح معني دار 05/0 همبستگي منفي و ميانگين غلظت عناصر كادميوم با روي در سطح معني دار 05/0 همبستگي مثبت وجود داشت. ميانگين فاكتور غني شدگي در نمونه هاي خاك به ترتيب V >Pb < Cr > Ni > Zn >Cd > As كاهش مي يابد. بررسي نتايج بدست آمده خطر غير سرطان زايي در بزرگسالان و كودكان نشان داد كه مقدار ضريب خطر براي تمامي فلزات سنگين مورد مطالعه از سه طريق بلع، تنفس و جذب پوستي كم تر از يك است كه نمي تواند نشان دهنده احتمال وجود پتانسيل خطر باشد. ريسك سرطان زايي براي بزرگسالان از طريق بلع، تنفس و جذب پوستي در همه ايستگاه هاي نمونه برداري براي عنصر سرب در محدوده قابل چشم پوشي، براي عناصر كروم، نيكل و آرسنيك از طريق بلع و جذب پوستي احتمال خطر براي سرطان زايي در انسان و از طريق تنفس در محدوده قابل چشم پوشي است.

212803

دانشگاه اردکان

سياحتي اردكاني غلامرضا siyahati ardakani gholamreza , نرجس اكاتي Okati Narjes