تأثير كاربرد اسپرمين بر كارايي كنه Tetranychus turkestani و پاسخ هاي آنتي اكسيداني در گياه خيار

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي كشاورزي

كارشناسي ارشد

كنه تارتن Tetranychus turkestani (Acari: Tetranychidae)يكي از مهم‌ترين آفات گياهي در سطح جهان است كه به انواع گياهان زراعي، باغي، گلخانه¬اي و زينتي خسارت قابل توجهي وارد مي¬كند. سيكل زندگي كوتاه و باروري بالاي اين آفت سبب رشد جمعيت سريع آن مي‌شود. اين كنه با تغذيه از محتويات سلول¬هاي مزوفيل برگ باعث ريزش آن و كاهش شديد فتوسنتز شده و به طور كلي بر كميت و كيفيت گياه ميزبان تاثير منفي مي¬گذارد. با توجه به بروز مقاومت نسبت به كنه‌كش‌ها استفاده از ساير روش‌هاي مديريت آفات براي كنترل كنه‌ها ضروري است. ايجاد مقاومت القايي توسط تركيبات طبيعي، يك رويكرد جايگزين يا تلفيقي براي آفت‌كش‌ها جهت كنترل گياه¬خواران است. تركيبات پلي¬آمين به عنوان تنظيم¬كننده¬‌هاي رشد گياهان در افزايش مقاومت به تنش‌هاي زيستي و غيرزيستي موثر هستند. در اين پژوهش تاثير پلي¬آمين اسپرمين بر پارامترهاي جدول زندگي كنه تركستاني و تعيين غلظت موثر اين تركيب در كاهش حساسيت گياه خيار به اين آفت مورد بررسي قرار گرفت. تاثير اين تركيب بر محتواي هيدروژن پراكسيد، مالون دي آلدئيد، نشت يوني و فعاليت آنزيم‌هاي آسكوربات پراكسيداز و كاتالاز تحت تاثير كنه تركستاني در گياه خيار ارزيابي شد. گياهان خيار با غلظت¬هاي 1، 2 و 3 ميلي¬مولار اسپرمين تيمار شده و تحت تاثير تنش كنه تركستاني قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه غلظت‌هاي مورد استفاده اسپرمين طول دوره جنيني را تحت تاثير قرار ندادند. بيشترين طول دوره لاروي مربوط به غلظت 3 ميلي¬مولار و كم¬ترين طول دوره پروتونمف مربوط به غلظت 1 ميلي¬مولار اسپرمين بود. طول دوره استراحت سوم در تيمار 2 ميلي¬مولار اسپرمين نسبت به شاهد افزايش يافت. تيمار 1 و 3 ميلي¬مولار اسپرمين طول عمر كنه¬هاي بالغ و كل دوره زندگي را كاهش دادند. در بين تيمارهاي اسپرمين، دوره تخم¬ريزي، ميزان باروري و نرخ ناخالص و خالص توليدمثل در تيمار 1 ميلي¬مولار اسپرمين نسبت به شاهد افزايش يافت. تيمار 1 ميلي¬مولار اسپرمين، بلندترين پيك ارزش توليدمثلي و بيشترين ميزان باروري و اميد به زندگي را نشان داد. تيمار 2 ميلي¬مولار اسپرمين كوتاه¬ترين پيك مربوط به نرخ زنده¬ماني و هم¬چنين كم¬ترين دامنه باروري و اميد به زندگي را براي كنه ايجاد كرد. غلظت¬هاي مختلف اسپرمين، دوره پيش از تخم¬ريزي و دوره پيش از تخم¬ريزي كل را نسبت به شاهد تحت تاثير قرار ندادند. تيمار 2 ميلي-مولار اسپرمين نرخ ذاتي افزايش جمعيت و نرخ متناهي افزايش جمعيت را كاهش داد. همه تيمارهاي اسپرمين ميانگين طول يك نسل را افزايش دادند. تغذيه كنه تركستاني از گياه خيار باعث افزايش توليد H2O2 و MDA گرديد كه با افزايش ميزان نشت يوني همراه بود. با افزايش توليد H2O2، فعاليت آنزيم¬ APX افزايش يافت و فعاليت آنزيم CAT مهار شد. تيمار 1 ميلي¬مولار اسپرمين در حضور كنه، سطح پايين¬تر محتواي H2O2 و كاهش ميزان MDA و نشت يوني در روز اول، سوم و پنجم را نسبت به شاهد داراي كنه نشان داد. اين تيمار نتوانست ميزان فعاليت آنزيم¬هاي APX و CAT را در روز سوم و پنجم افزايش دهد. تيمار 2 ميلي¬مولار اسپرمين داراي كنه محتواي H2O2 و MDA كم¬تري در روزهاي اول و سوم نسبت به ساير تيمارهاي داراي كنه نشان داد. هم¬چنين ميزان نشت يوني اين تيمار در روز اول، سوم و پنجم نسبت به تيمارهاي اسپرمين داراي كنه كم¬تر بود. بيشترين فعاليت آنزيم¬هاي آنتي اكسيداني APX و CAT تا روز پنجم نيز مربوط به اين تيمار بوده¬است. تغييرات شاخص¬هاي زيستي خصوصا H2O2 در غلظت 3 ميلي¬مولار غيرطبيعي بوده و مي¬توان احتمال سمي بودن اين غلظت را مطرح كرد. اين پژوهش نشان داد كه غلظت 2 ميلي¬مولار اسپرمين بيشترين تاثير را در كاهش حساسيت گياه خيار به كنه تركستاني داشته است. كلمات كليدي: جدول زندگي، پلي‌آمين، دفاع گياه، تنش اكسيداتيو، برهمكنش گياه-گياهخوار

214352

گياهپزشكي (حشره شناسي)

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان

مهديه غلامي

نفيسه پورجواد، محمد حسين اهتمام

لادن طلائي