انتشار متان از فعاليت‌هاي كشاورزي و دامپروري در استان‌هاي مختلف ايران

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

منابع طبيعي

كارشناسي ارشد

چكيده: گازهاي گلخانه‌اي گازهايي همچون متان و دي‌اكسيد كربن هستند كه سبب ايجاد يك تعادل دمايي در سطح كره زمين مي‌شوند. متان گاز گلخانه‌اي است كه اثرات بسيار قوي‌تري نسبت به دي‌اكسيد كربن دارد و تغييرپذيري آن در اتمسفر عمدتاً نتيجه تعادل خالص بين منابع و ته‌نشست‌ها در سطح زمين و واكنش‌هاي شيميايي در جو است. در بين منابع توليد متان، بخش كشاورزي نقش مهمي دارد كه در كشورهاي در حال توسعه مانند ايران اين موضوع اهميت بيشتري دارد. لذا اين مطالعه با هدف بررسي ميزان متان انتشار يافته از هر كدام از بخش‌هاي كشاورزي (كشت برنج) و دامپروري‌ و همچنين بررسي سالانه ميزان انتشار متان از اين دو بخش در دهه گذشته (1390 تا 1399) در استان‌هاي مختلف ايران انجام شده است. براي محاسبه ميزان انتشار متان داده‌هاي مختلف در استان‌هاي كشور از آمارنامه‌هاي وزارت جهاد كشاورزي كشور جمع‌آوري و مورد استفاده قرار گرفته است. داده‌هاي ميزان بارش و دما از سازمان هواشناسي كشور براي هر استان اخذ شده است. به منظور محاسبه ضرايب انتشار از پيش‌فرض هيئت بين دولتي تغييرات آب و هوايي (IPCC) جهت انتشار گاز متان ناشي از تخمير روده‌اي، ذخيره كود دامي، انتشار كل دام‌ها و انتشار متان از دو حد كم و زياد براي كشت برنج استفاده شده است. نتايج نشان داد كه ميزان انتشار متان حاصل از تخمير روده‌اي و ذخيره كود در دام‌هاي سنگين (گاو، گوساله، گاوميش و شتر) نسبت به ساير دام‌ها بيشتر بود. استان‌هاي مازندران، فارس و خراسان رضوي بيشترين سهم را در توليد گاز متان از بخش دامپروي نشان دادند. نتايج حاصل از بررسي انتشار متان از مزارع كشت برنج نشان داد كه استان‌هاي مازندران و گيلان بيشترين سطح زير كشت و بارندگي سالانه را داشته و در نتيجه بيشترين سهم انتشار متان از اين بخش را داشتند. در مجموع و ميانگين 10 ساله براي هر دو بخش دامپروري و كشت برنج در كل كشور ايران ميزان انتشار متان به ترتيب 955 و 64 تا 160 هزار تن در سال تخمين زده شد. بيشترين ميزان انتشار متان از بخش دامپروري در سال 1392 بوده كه سهم انتشار كل اين بخش (تخمير روده‌اي و ذخيره كود) و تخمير روده‌اي دام‌ها به ترتيب به ميزان 1274 و 1069 هزار تن در سال بود. سرانه انتشار متان از بخش دامپروري در اين سال 5/16 كيلوگرم به ازاي هر فرد در كشور بوده است. در بخش كشت برنج بيشترين ميزان انتشار متان براي سال‌هاي 1397 و 1398 به ترتيب حداكثر 245 و 235 هزار تن در سال و حداقل 89 و 86 هزار تن در سال به دست آمد. استان مازندران در بين استان‌هاي كشور در ميزان توليد گاز متان هم در بخش كشاورزي و هم دامپروري بيشترين سهم انتشار متان را نشان داد. باتوجه به ميزان انتشار متان در بخش‌هاي مختلف كشاورزي در كشور برنامه‌ريزي براي كاهش انتشار اين گاز گلخانه‌اي به ويژه در بخش دامپروري پيشنهاد مي‌شود.

220506

محيط زيست - آلودگي هاي محيط زيست

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان