بررسي نياز آبي و بهبود شبكه توزيع آب آبياري فضاي سبز شهر اردكان

علوم و مهندسي آب گرايش آبياري و زهكشي

2/19/2023 12:00:00 AM

از ديدگاه شهرسازي بخشي از سيماي شهر كه از انواع گياهان تشكيل شده است، فضاي سبز ناميده مي¬شود. پيامدهاي توسعه شهري و پيچيدگي¬هاي معضلات زيست محيطي آنها موجوديت فضاي سبز و گسترش آن را اجتناب ناپذير ساخته است. اين فضاها هم از ديدگاه تأمين نيازهاي زيست محيطي شهرنشينان و هم از نظر تأمين فضاهاي تفريحي، بهداشتي (بهداشت روان)، ارتباطي و تعاملي (ارتباطات اجتماعي) و آموزشي (آموزش مهارت¬هاي اجتماعي به ويژه براي كودكان) آن جايگاهي در خور اهميت دارد. يكي از عوامل اساسي در حفظ و گسترش فضاي سبز شهري آب و تأمين نياز آبي آن است. اين مسأله در نواحي خشك با بارندگي كم و كيفيت بعضا نامناسب منابع آبي اهميتي مضاعف پيدا مي¬كند. شهر اردكان در شمال استان يزد در يك اقليم گرم و خشك با مساحت 8682 هكتار و ارتفاع 1030 متر از سطح دريا واقع شده است. متوسط بارندگي شهر اردكان كمتر از 60 ميلي متر است كه عمدتا در زمستان و اوايل بهار اتفاق مي¬افتد. پتانسيل تبخيردر اقليم اردكان بالاست و به بيش از 3000 ميليمتر در سال ميرسد. اين مقدار اندك بارش سالانه و توزيع آن در سال به هيچ عنوان كفاف تأمين نياز آبي فضاي سبز شهري را نمي¬دهد. بنابراين حفظ و يا گسترش فضاي سبز شهري صرفا متكي به آبياري به اندازه و به موقع مي¬باشد. در شهر اردكان 102 هكتار فضاي سبز شهري با تركيب متنوع وجود دارد. براي صرفه جويي در آب مصرف شده در اين محدوده شهرداري اردكان اقدام به لوله گذاري براي انتقال آب بين واحدهاي فضاي سبز نموده است. در برخي از مساحت‌هاي فضاي سبز نيز از آبياري قطره اي براي كاهش مصرف آب استفاده شده است. بر اساس اطلاعات دريافتي از واحد فضاي سبز شهرداري اردكان در سيستم آبياري فضاي سبز شهر اشكالاتي به اين شرح وجود داشت: كمبود فشار و دبي در برخي از نقاط شبكه، فشار زياد در برخي از نقاط شبكه، گرفتگي سيستم آبياري قطره اي در برخي از نقاط و عدم تناسب كيفيت آب و گياه در برخي از نقاط فضاي سبز شهر. براي علت-يابي و رفع مشكلات فوق پروژه‌هاي مطالعاتي-پژوهشي تعريف و اجرا شد. نتايج اجراي پروژه در بخش¬هاي مختلف به صورت خلاصه چنين بود: 45 درصد بارش شهر اردكان در زمستان رخ داد. مجموع تبخير-تعرق فضاي سبز با احتمال 50 درصد 1692 ميلي¬متر بود. حجم آب مورد نياز براي فضاي سبز اردكان در روش آبياري غرقابي و قطره¬اي (با 50 درصد كم آبياري) و احتمال وقوع 50 درصد به ترتيب 9/2 و 7/0 ميليون متر مكعب بود. كل آب استحصالي از منابع آبياري موجود 7/1 ميليون متر مكعب بود كه نياز فضاي سبز در روش قطره¬اي را با 50 درصد كم آبياري را تأمين مي¬كند. استفاده از مخزن براي اختلاط آب شوري آب را تا حد dS/m 5 متعادل مي¬كند كه ساخت آن توصيه مي¬شود. استفاده از خاكپوش يا مالچ براي كاهش تبخير و حفظ ذخيره آب خاك توصيه مي¬شود. خروجي¬هاي آبياري قطره¬اي اغلب گرفته است كه اقدامات كلاسيك رفع گرفتگي توصيه مي¬شود. فشار پمپ¬ها اغلب در ابتداي شبكه زياد است و نياز به كنترل دارد. همچنين پمپ كمكي براي برخي از خطوط در انتهاي شبكه توصيه مي¬شود كه به وسيله نرم افزار WaterGems به دست آمد. توسعه فضاي سبز اردكان با منابع فعلي آب قابل توصيه نيست.

221729

دانشگاه اردکان

عزيزيان ابوالفضل azizian abolfazl