بررسي آناليز مولفه اصلي وزن دار مكاني در برگه 1:100000 اهر

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

مهندسي معدن

كارشناسي ارشد

آنومالي‌هاي مرتبط با كاني سازي و جدايش آن‌ها از مقدار زمينه از اهميت بالايي در اكتشافات ژئوشيميايي برخوردار مي‌باشد. همچنين در صورت بروز خطا و يا استفاده از روش‌هايي با دقت و صحت پايين در مرحله اكتشافات اوليه، هزينه‌هايي سنگيني به پروژه تحميل شده و موجب هدر رفت زمان خواهد شد. از اين رو همواره به كار گيري روشي مناسب و كارآمد براي شناسايي و جدايش آنومالي‌ها از زمينه چالش مهمي در بخش اكتشاف به همراه داشته است. در گذشته از روش‌هاي تحليل آماري تك متغيره –روش‌هاي كلاسيك- كه شامل روش‌هايي مانند ميانگين به علاوه دو برابر انحراف معيار بودند، استفاده مي‌شد. روش‌هاي آماري تك متغيره شامل ايراداتي از قبيل در نظر نگرفتن طبيعت فركتالي زمين و عوامل مختلف كنترل كننده كاني سازي بودند و به همين جهت تكنيك‌هاي تحليل آماري دو متغيره و چند متغيره براي رفع اين ايرادات مورد استفاده قرار گرفته است. به علاوه در كنار روش‌هاي تحليل آماري چند متغيره مي‌توان از تكنيك‌هايي مانند وزن دهي مكاني بر اساس عوامل مختلف كنترل كننده كاني سازي براي تقويت عملكرد روش‌هاي چند متغيره استفاده نمود. در اين پژوهش سعي بر اين بوده است كه با به كارگيري تكنيك وزن دهي مكاني، آناليز مؤلفه‌هاي اصلي وزن دار مكاني بر روي داده‌ها اعمال شود. هدف از به كارگيري تكنيك وزن دهي مكاني بهبود عملكرد آناليز مؤلفه اصلي و جدايش آنومالي‌هاي ضعيف و پنهان از مقدار زمينه و بدين ترتيب ضمن صرفه جويي در وقت و هزينه، نتايج قابل قبولي ارائه گردد. براي اين منظور آناليز مؤلفه اصلي و همچنين آناليز مؤلفه اصلي وزن دار مكاني بر روي داده‌هاي موجود اعمال گرديد و نتايج حاصل با يكديگر مقايسه شدند. محدوده مورد مطالعه واقع در شمال غرب ايران، برگه 1:100000 اهر، انتخاب شد كه بر روي كمربند اروميه-دختر واقع شده است و از اين رو منطقه مستعدي براي كاني سازي‌هاي مس پورفيري و طلا به حساب مي‌آيد. داده‌هاي مورد استفاده در اين مطالعه شامل داده‌هاي رسوبات آبراهه‌اي برگه 1:100000 اهر، نقشه رقومي ارتفاعي (DEM) و همچنين لايه‌هاي اطلاعاتي زمين شناسي و ساختاري منطقه مي‌باشد. در ابتدا به كمك نمونه‌هاي رسوبات آبراهه‌اي و همچنين نقشه رقومي ارتفاعي منطقه، آبراهه‌ها و حوضه‌هاي آبريز محدوده مورد مطالعه در نرم افزار GIS ترسيم شدند. آناليز مؤلفه‌هاي اصلي بر روي داده‌ها اعمال و با بررسي همبستگي بين مؤلفه‌هاي اصلي و متغيرهاي اوليه و همچنين نمودار نرخ پيش بيني-مساحت، مشخص گرديد كه مؤلفه‌ي سوم با شناسايي 77 درصد از كانسارهاي شناخته شده در 23 درصد از مساحت محدوده مورد مطالعه بالاترين عملكرد را ارائه داده است. در ادامه از ميان عوامل مختلف كنترل كننده كاني سازي مانند واحدهاي زمين شناسي، سيستم گسلي، توده‌هاي نفوذي، دگرساني‌ها و ...، توده‌هاي نفوذي و سيستم گسلي منطقه به عنوان دو عامل كنترل كننده كاني سازي انتخاب شدند و دو فاكتور وزن دهي بر اساس فاصله از مرز توده‌هاي نفوذي و فاصله از سيستم گسلي تعيين گرديد. با مقايسه جداول همبستگي به دست آمده از داده‌هاي اوليه و داده‌هاي وزن دار مشخص گرديد كه فاكتور وزن دهي مكاني بدست آمده بر اساس فاصله از مرز توده‌هاي نفوذي عملكرد بهتري نسبت به فاكتور وزن دهي بدست آمده بر اساس فاصله از سيستم گسلي ارائه مي‌دهد. در نهايت با اعمال فاكتورهاي وزن دهي مكاني، آناليز مؤلفه اصلي وزن دار مكاني بر روي داده‌ها اعمال شده و نتايج حاصل با آناليز مؤلفه اصلي مقايسه شد. در حالت وزن دار نيز مؤلفه‌ي سوم با داشتن همبستگي بالا با عناصر، بهترين عملكرد را ارائه داد. طبق مقايسه بين نتايج به دست آمده، مؤلفه‌ي سوم آناليز مؤلفه‌ي اصلي وزن دار مكاني در 16 درصد از مساحت محدوده مورد مطالعه 84 درصد از كانسارهاي شناخته شده را نشان داده است كه بيانگر افزايش 7 درصدي نمايش كانسارهاي شناخته شده و كاهش 7 درصدي مساحت مورد مطالعه نسبت به مؤلفه‌ي سوم آناليز مؤلفه‌ي اصلي مي‌باشد. به طور كلي برتري آناليز مؤلفه اصلي وزن دار مكاني نسبت به آناليز مؤلفه اصلي قابل مشاهده است.

222528

اكتشاف مواد معدني

مهندسي معدن

دانشگاه صنعتي اصفهان