پاسخ پتاسيم زيست توده ميكروبي خاك به افزودن بقاياي گياهي زئوليت

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي خاك

كارشناسي ارشد

پتاسيم يكي از عناصر پر نياز گياهان است كه پس از نيتروژن بيشترين مقدار جذب را به خود اختصاص داده است. از اين رو پژوهش هاي گسترده اي در خصوص امكان جذب و سرعت تبادل پتاسيم بين اشكال مختلف شيميايي آن صورت گرفته است. معهذا اطلاع چنداني از ذخيره پتاسيم در زيست¬¬توده ميكروبي خاك وجود ندارد. تا سال 2010 امكان اندازه¬گيري پتاسيم زيست¬توده ميكروبي وجود نداشت، از آن پس پژوهش هاي معدودي ذخاير زيستي پتاسيم خاك را در مقايسه با ذخاير شيميايي اندازه¬گيري كردند. از سوي ديگر استفاده از بقاياي گياهي در مديريت پايدار اكوسيستم¬هاي كشاورزي مورد تاكيد قرار گرفته و همچنين اثر افزودن زئوليت نيز در دهه اخير مورد توجه بوده است. هدف از اين پژوهش بررسي اثر متقابل افزودن بقاياي گياهي يونجه و زئوليت بر اشكال مختلف پتاسيم خاك شامل پتاسيم محلول، تبادلي، غيرقابل تبادل و پتاسيم زيست¬توده ميكروبي است. بدين منظور دو نمونه خاك از جوزدان (استان اصفهان) و ليلاكوه (استان گيلان) برداشت گرديد و پس از انجام آزمايش هاي مقدماتي، خاك ها به صورت فاكتوريل با چهار سطح 0، 5/0، 1 و 2 درصد زئوليت و 2 سطح بقاياي گياهي يونجه شامل 0 و 10 گرم كربن بر كيلوگرم خاك، در سه تكرار تيمار شدند. سپس نمونه¬هاي تيمار شده به مدت 3 ماه در رطوبت 55 درصد ظرفيت نگهداشت رطوبت خاك و دماي 25 درجه سلسيوس نگهداري شده و در پايان مدت انكوباسيون، پتاسيم محلول، تبادلي، غيرقابل تبادل، پتاسيم كل و همچنين پتاسيم زيست¬توده ميكروبي اندازه¬گيري شد. مقدار پتاسيم ورودي از طريق بقاياي گياهي يونجه و زئوليت نيز برآورد گرديد. نتايج نشان داد اثر تيمارها بر پتاسيم محلول، در هر دو خاك جوزدان و ليلاكوه معني¬دار است؛ به گونه اي كه افزايش سطوح زئوليت به طور معني دار (01/0 > P) از مقدار پتاسيم محلول مي¬كاهد و افزودن بقاياي گياهي يونجه به طور معني¬دار (01/0 > P) بر ذخيره محلول پتاسيم خاك¬ها مي¬افزايد. پتاسيم تبادلي هر دو خاك با افزايش سطح زئوليت و نيز افزودن بقاياي گياهي يونجه به طور معني¬دار افزايش يافتند. به طوري كه افزايش پتاسيم تبادلي در اثر افزايش سطوح زئوليت در هر دو وضعيت بقاياي گياهي به طور مشابه رويت گرديد. پتاسيم غيرقابل تبادل در خاك جوزدان با افزايش سطوح زئوليت و افزودن بقاياي گياهي يونجه افزايش يافت. در خاك ليلاكوه نيز افزايش سطوح زئوليت منجر به افزايش پتاسيم غيرقابل تبادل گرديد. نتايج بررسي پتاسيم زيست¬توده ميكروبي نشان مي¬دهد كه با افزودن بقاياي گياهي يونجه به هر دو خاك افزايش معني¬داري در اين ذخيره رخ داده است. افزايش سطوح زئوليت در خاك ليلاكوه منجر به افزايش معني¬دار پتاسيم زيست¬توده ميكروبي گرديد ليكن در خاك جوزدان اين افزايش تنها در سطح 5/0 رويت شد و ساير تيمارها اختلاف معني¬داري نشان ندادند. پتاسيم كل در هر دو خاك به طور معني¬داري تحت تاثير افزايش زئوليت و بقاياي گياهي يونجه قرار گرفت. به طوري كه هر دو تيمار منجر به افزايش پتاسيم كل خاك شدند. بررسي همبستگي بين اشكال مختلف پتاسيم در خاك جوزدان نشانگر آن است كه پتاسيم زيست¬توده ميكروبي بيشترين ضريب همبستگي را با پتاسيم محلول نشان مي¬دهد، حال آن¬كه در خاك ليلاكوه پتاسيم زيست¬توده ميكروبي بيشترين همبستگي را با پتاسيم تبادلي نشان داد. به طور كلي چنين استنباط مي¬شود كه حضور بقاياي گياهي يونجه به دليل ايجاد ورودي بزرگ پتاسيم تمامي اشكال پتاسيم را در هرنوع خاك افزود. حال آن¬كه افزودن زئوليت از ذخاير محلول پتاسيم كاست و بر ذخاير تبادلي و زيست¬توده ميكروبي خاك افزود. در خاك هاي جوزدان و ليلاكوه تيمار شده با زئوليت و بقاياي گياهي يونجه، پتاسيم زيست¬توده ميكروبي به ترتيب با پتاسيم محلول و تبادلي همبستگي نشان داد.

223949

بيولوژي و بيوتكولوژي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان