عنوان
تاثير گونه‌هاي قارچ ميكوريزا بر صفات فيزيولوژيك، بيوشيميايي و عملكرد دو رقم كنجد (Sesamum indicum L.) در شرايط تنش آبي
نويسنده اصلي
قاسمي، معصومه
محل تحصيل
اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان
رشته تحصيلي
كشاورزي
مقطع تحصيلي
دكتري
چكيده
اين پژوهش در قالب دو آزمايش گلداني و مزرعه‌اي انجام گرفت. در آزمايش گلداني تاثير هشت گونه قارچ ميكوريزا
(F. mosseae, R. irregularis, Cl. claroideum, Cl. etunicatum, G. fasciculatum, G. caledonium, G. versiform, G. geosporum) بر دو رقم كنجد (يكتا و ناز تك شاخه) بررسي شد. در اين آزمايش تلقيح با اكثر گونه‌هاي ميكوريزا باعث افزايش غلظت فسفر، پتاسيم، آهن و روي، كربوهيدارت‌هاي محلول، كلروفيل و كاروتنوئيد گرديد، با اين حال، ماده خشك گياه فقط در رقم يكتا تلقيح شده با گونه‌هاي irregularis و mosseae و رقم ناز تك شاخه تلقيح شده باfasciculatum و claroideum بطور معني‌داري افزايش يافت. تلقيح با ديگر گونه‌ها يا تاثير مثبت معني‌داري بر رشد گياهان نداشت و يا موجب كاهش رشد (تلقيح رقم يكتا با versiform و G. geosporum و رقم ناز تك شاخه با etunicatum و geosporum) گرديد. آزمايش مزرعه به منظور بررسي اثر چهار گونه برتر ميكوريزا (mosseae, irregularis, claroideum و (fasciculatum انتخاب شده از آزمايش گلداني بر ارقام يكتا و نازتك شاخه كنجد تحت دو رژيم آبياري شاهد و تنش اجرا گرديد. تنش خشكي در هر دو سال باعث كاهش آغشتگي ميكوريزايي، محتواي نسبي آب برگ، غلظت فسفر و روي، كربوهيدرات‌هاي محلول و كلروفيل، وزن خشك اندام‌هوايي و ريشه، عملكرد دانه و اجزاي آن، شاخص برداشت، غلظت روغن دانه و كارآيي مصرف آب ولي موجب افزايش نشت يوني، غلظت نيتروژن، پتاسيم و آهن، كاروتنوئيد، پرولين، پراكسيد هيدروژن، مالون دي آلدئيد، فعاليت آنزيم‌هاي آسكوربات پراكسيداز، كاتالاز و گاياكول پراكسيداز، فعاليت آنزيم‌هاي اسيد فسفاتاز و آلكالين فسفاتاز خاك، ميزان گلومالين خاك، محتواي فنل و فلاونوئيد گرديد. ميزان كاهش عملكرد دانه در اثر تنش آب در سال اول در گياهان تلقيح نشده و تلقيح شده با گونه fasciculatum در رقم يكتا ولي در گياهان تلقيح شده با گونه‌هاي mosseae، irregularis و claroideum در رقم ناز تك شاخه كمتر بود. در سال دوم، كاهش عملكرد در گياهان تلقيح شده با mosseae و fasciculatum در رقم يكتا و در گياهان تلقيح نشده و تلقيح شده با irregularis و claroideum در رقم ناز تك شاخه كمتر بود. در غالب موارد در اثر تنش آب وزن خشك گياه در رقم ناز تك شاخه كمتر كاهش يافت. تلقيح گياهان با گونه‌هاي مختلف قارچ ميكوريزا موجب بهبود صفات رشدي شد و در غالب موارد و بخصوص در شرايط تنش كم آبي واكنش مثبت رقم ناز تك شاخه بيشتر بود. تنش آب در اكثر موارد باعث افزايش غلظت اسيدهاي چرب اولئيك، پالميتيك و استئاريك و كاهش غلظت اسيد لينولئيك و لينولنيك گرديد. تلقيح با ميكوريزا در اكثر موارد باعث افزايش اسيد اولئيك و لينولئيك گرديد و اين افزايش براي اسيد اولئيك در رقم يكتا و براي اسيد لينولئيك در رقم ناز تك شاخه بارزتر بود. با اين حال، تلقيح در اكثر موارد باعث كاهش اسيد لينولنيك، پالميتيك و استئاريك گرديد. در اين مطالعه شش جزء فنلي (كلروژنيك، الاژيك، گاليك، كافئيك، p-كوماريك و فروليك) و سه جزء فلاونوئيدي (روتين، كوئرستين و آپيژنين) در دانه كنجد شناسايي شد. تنش آب باعث افزايش اسيدهاي كلروژنيك و كافئيك گرديد ولي پاسخ به تنش آب در ساير تركيبات فنلي و فلاونوئيدي به اثر متقابل رقم و تلقيح با ميكوريزا بستگي داشت. در اكثر موارد تلقيح با ميكوريزا باعث كاهش محتواي اسيد كلروژنيك ولي موجب افزايش اسيد گاليك، كافئيك، p-كوماريك و فروليك گرديد. نتايج اين آزمايش نشان داد كه در هر دو سال مورد مطالعه بيشترين عملكرد دانه در شرايط بدون تنش در رقم يكتا تلقيح شده با گونه قارچ irregularis و در شرايط تنش آب در رقم ناز تك شاخه تلقيح شده با گونه قارچ claroideum بدست آمد.
شماره ركورد
224015
گرايش رشته تحصيلي
توليد و ژنتيك گياهي
دانشكده
مهندسي كشاورزي
دانشگاه
دانشگاه صنعتي اصفهان