بررسي اثر تغيير اقليم بر پراكنش جغرافيايي گونه گياهي Cousinia bachtiarica با استفاده از مدلسازي آشيان اكولوژيك در استان اصفهان

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي مرتع

كارشناسي ارشد

مدلسازي پراكنش گونه اي از ابزار¬هاي مفيد و كاربردي براي توليد نقشه¬هاي آشيان اكولوژيك بالقوه گونه¬هاي گياهي است. از كاربردهاي مدلسازي پراكنش گونه¬اي، بررسي ارتباط بين گونه و محيط پيرامون آن بر اساس مشاهدات ميداني است كه باعث بهبود تحليل اكولوژيك و آزمون فرضيه¬هاي جغرافيايي زيستي در رابطه با پراكنش گونه و تحليل دامنه مطلوب محيطي براي حضور گونه هاي گياهي مي¬گردد. مدل¬هاي توزيع گونه¬اي همچنين در ايجاد منحني عكس العمل گونه نسبت به شرايط محيطي و بررسي سناريوهاي تغيير اقليم بر گستره جغرافيايي گونه ها كاربرد زيادي دارد. اين مطالعه با هدف پيش بيني پراكنش بالقوه گونه هزارخار (Cousinia bachtiarica) با استفاده از دو مدل مبتني بر فقط داده¬هاي حضور گونه شامل مدل ماكزيمم آنتروپي (MAXENT) و مدل قلمرو (Domain) تحت شرايط اقليمي حال حاضر و تحت مدل گردش عمومي CCSM4 و دو سناريوي تغيير اقليم خوشبينانه RCP2.6 و بدبينانه RCP8.5 در دوره¬هاي زماني سال 2050 و 2070 در استان اصفهان انجام گرفت. گونه گياهي C. bachtiarica از جمله گونه¬هاي مهاجم است كه بعد از چراي بي¬رويه يا بعد از رها شدن ديم¬زارهاي كم بازده به وفور در عرصه مراتع يافت مي¬شود و به عنوان يك گونه غالب تشكيل تيپ گياهي مختلفي در بعضي مناطق استان اصفهان داده است. تعداد 109 مكان حضور گونه با استفاده از روش نمونه¬برداري تصادفي طبقه¬بندي شده ثبت شد و 22 متغير محيطي شامل 19 متغير اقليمي و سه متغير فيزيوگرافي جهت مدلسازي رويشگاه گونه استفاده شد. رابطه بين رخداد گونه و متغيرهاي محيطي با استفاده از دو مدل ماكزيمم آنتروپي و قلمرو مورد بررسي قرار گرفت. با توجه به منحني¬هاي عكس¬العمل، اين گونه در ارتفاعات بالاي 2000 متر ، شيب30-5 درجه، متوسط بارش ساليانه 230-150 ميلي¬متر ومتوسط دماي مرطوب¬ترين فصل 6- تا 2+ درجه سانتي¬گراد و متوسط دما در خشك¬ترين فصل 16تا 22 درجه سانتي-گراد از احتمال رخداد بيشتري برخوردار است. نتايج نشان داد كه مدل قلمرو نسبت به مدل ماكزيمم آنتروپي از عملكرد بهتري برخوردار بود به نحوي كه شاخص AUC در مدل قلمرو AUC=0/97 و در مدل ماكزيمم آنتروپي AUC=0/93 بود. در حال حاضر وسعت سطح مطلوب منطقه اشغال شده توسط گونه C. bachtiarica برابر با 8561 كيلومتر مربع است و انتظار مي¬رود در اثر تغيير اقليم در دو دوره زماني 2050و 2070 تحت شرايط مديريت فعلي حدود 99 درصد سطح رويشگاه كاهش ¬يابد و زيستگاه گونه به سمت ارتفاعات جابه¬جا گردد. روش استفاده شده در اين مطالعه مي¬تواند توسط مديران مرتع جهت بررسي اثرات تغيير اقليم بر ساير گونه¬هاي بومي و درمعرض خطر نيز استفاده شود.

224221

مديريت مرتع

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان