تنوع ژنتيكي صفات مورفوفنولوژيك دو گونه گل مغربي(Oenothera spp)

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

ژنتيك و بهنژادي گياهي

كارشناسي ارشد

اصلاح نباتات همانند تكامل، شديدا به تنوع ژنتيكي وابسته است. اطلاع از تنوع ژنتيكي ژرم پلاسم گياهي به اصلاحگر اجازه گزينش مواد ژنتيكي و مديريت مطلوب برنامه هاي اصلاحي را مي دهد.گل مغربي گياهي زينتي-دارويي است كه بذور آن حاوي تركيبات مطلوب اسيدهاي چرب به ويژه مقادير متنابهي از اسيدهاي چرب امگا-6 (ω-6) سودمند براي سلامت انسان مي باشد. مطالعه حاضر به منظور بررسي تنوع ژنتيكي صفات مورفولوژيك، فنولوژيك، عملكرد بذر، محتواي روغن و تركيبات اسيدهاي چرب روغن بذر دو گونه گل مغربي، در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه صنعتي اصفهان انجام شد. آزمايش در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار انجام شد. بذرهاي 19 ژنوتيپ در تاريخ 7 ارديبهشت 1401 در گلدان كشت و نشاها در مرحله 8-10 برگي با تراكم 17 بوته در مترمربع به زمين اصلي منتقل شدند. نتايج تجزيه واريانس داده ها نشان داد كه بين دو گونه مورد مطالعه، براي همه ي صفات اختلاف معني دار در سطح 1 و 5 درصد وجود داشته و تنوع قابل ملاحظه اي بين دو گونه مشاهده شد. ژنوتيپ هاي1 تا 13 كه متعلق به گونه گل زرد بودند، از نظر كليه صفات اندازه گيري شده اختلاف معني دار در سطح 1 و 5 درصد نشان دادند ولي ژنوتيپ هاي 14 تا 19 كه متعلق به گونه گل صورتي بودند براي صفات تعداد شاخه فرعي، وزن تر و خشك اندام هوايي و تعداد دانه در كپسول اختلاف معني دار نداشتند. بنابراين تنوع مشاهده شده در گونه گل صورتي كمتر از گونه گل زرد بود. همبستگي صفات حاكي از تاثير حداكثري اجزاي عملكرد از جمله وزن هزار دانه، تعداد دانه در كپسول و تعداد كپسول در بوته بر عملكرد دانه بود. ضمن اينكه برخي صفات ديگرنظير ارتفاع بوته، طول برگ و قطر ساقه نيز با عملكرد همبستگي مثبت داشت. با توجه به مشاهده همبستگي بالا و مثبت عملكرد روغن در هكتار و عملكرد دانه در مطالعه حاضر، انتخاب براي عملكرد دانه موجب افزايش عملكرد روغن در هكتار در شرايط محيطي مشابه مطالعه حاضر مي شود. تجزيه به مولفه هاي اصلي نيز در تاييد نتايج اهميت اجزاي عملكرد در تعيين عملكرد دانه گل مغربي بود بطوري كه حدود 70 درصد تغييرات عملكرد دانه با مولفه اول مشتمل بر وزن هزار دانه، تعداد دانه در كپسول، تعداد كپسول در بوته، ارتفاع بوته، طول برگ و قطر ساقه ايجاد شد. ضمن اينكه ژنوتيپ هاي 9،8،6 و 12 داراي بيشترين مقادير صفات نام برده بودند. نتايج حاصل از تجزيه خوشه اي حاوي سه كلاستر شد كه ژنوتيپ هاي گونه گل صورتي در كلاستر 3 و ژنوتيپ هاي گونه زرد در كلاسترهاي 1 و 2 جاي گرفتند. در مجموع نتيجه گيري شد كه اصلاح گل مغربي براي افزايش عملكرد دانه و روغن، نيازمند گزينش بوته هاي با بنيه، ارتفاع بلند، برگ هاي پهن، گل هاي فراوان و وزن دانه بالا مي¬باشد. ژنوتيپ 19 از گونه گل صورتي، ژنوتيپ برتر از نظر محتواي روغن بذر معرفي شد؛ در صورتي كه ژنوتيپ هاي 14 و 18 به دليل عملكرد دانه بالا، بيشترين عملكرد روغن در هكتار را داشتند. در گونه گل زرد ژنوتيپ 12 بيشترين عملكرد دانه در هكتار و ژنوتيپ هاي 13 و 9 بالاترين محتوا و عملكرد روغن در هكتار را داشتند.

224603

توليد و ژنتيك گياهي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان