ارزيابي ريسك سلامت فلزات سنگين در آب آشاميدني روستاهاي حاشيه تالاب انزلي

دانشكده بهداشت

مقدمه: مواجهه مزمن با فلزات سنگين از طريق آب آشاميدني يك دغدغه مهم زيست محيطي و مخاطره‌اي بالقوه براي سلامت انسان است. استفاده از روش مرسوم مقايسه مستقيم سطوح اندازه‌گيري شده آلاينده‌ها با استانداردها، براي ارائه يك سطح جامع از مخاطرات كافي نيست. امروزه، ارزيابي ريسك سلامت يك روش مهم براي بررسي پيامدهاي بالقوه منفي افراد با يك ريسك فاكتور است. مواد و روش‌ها: در اين مطالعه از شير برداشت خانوار ساكن در 11 روستاي فاقد دسترسي به شبكه متمركز تامين آب آشاميدني در حاشيه تالاب انزلي در بهمن ماه سال 1400، 90 نمونه اخذ شد. مقادير فلزات كادميوم، سرب، كروم، نيكل، مس و روي با دستگاه دستگاه طيف‌سنج نشر اتمي پلاسماي جفت‌شده القايي اندازه‌گيري شد. با استفاده داده‌هاي حاصله، ريسك سلامت ايجاد بيماري‌هاي سرطاني و غيرسرطاني ناشي از مواجهه با فلزات مذكور در دو گروه سني بزرگسالان و كودكان و همچنين نقشه توزيع مكاني فلزات مورد ارزيابي توسط نرم‌افزار ArcGIS ويرايش 2/8/10 و تحليل آماري توسط نرم‌افزارهاي SPSS نسخه 24 و Excel نسخه 2016 انجام شد. نتايج: در اين بررسي مقادير كادميوم، كروم و نيكل كمتر از حد تشخيص دستگاه ICP-AES بود. همچنين غلظت سرب در نمونه‌ها در محدوده 001/0 تا 3/0، مس در محدوده 004/0 تا 035/0 و روي 002/0 تا 529/0 ميلي‌گرم در ليتر اندازه‌گيري شد. مقدار سرب در 8/48% از نمونه‌ها بيشتر از استاندارد ملي و WHO و 2/22% نمونه‌ها بيشتر از استاندارد EPA بود. مقادير اندازهگيري شده مس و روي پايين‌ از حداكثر مقدار مجاز استانداردها بود. مجموع ريسك سلامت ناشي از بيماري‌هاي غيرسرطاني فلزات مورد مطالعه در بزرگسالان 12/0 و در كودكان 21/0 اندازه‌گيري شد. همچنين ريسك سرطان فلز سرب در منطقه مورد مطالعه در بزرگسالان و كودكان به ترتيب 6-E91/2 و 6-E10/5 بود. نتيجه‌گيري: ميانگين غلظت فلزات كادميوم، كروم، نيكل، مس و روي كمتر از استانداردهاي ملي، سازمان جهاني بهداشت و سازمان حفاظت محيط زيست ايالات متحده مي‌باشد، اما غلظت فلز سرب بالاتر از حداكثر مجاز استاندارد ملي ايران و سازمان جهاني بهداشت ولي در محدوده مجاز سازمان حفاظت محيط زيست ايالات متحده است. ريسك سلامت بيماري‌هاي غيرسرطان‌زاي تك‌تك فلزات از مسير مواجهه خوراكي از طريق آب آشاميدني در دو گروه سني بزرگسالان و كودكان كمتر از استاندارد حفاظت محيط زيست ايالات متحده (=يك) است، اما تاثير نامطلوب آن در كودكان بيشتر مشاهده مي‌گردد. از سوي ديگر ريسك سلامت سرطان‌زايي فلز سرب از مسير مصرف آب آشاميدني در محدوده قابل قبول است اما با توجه به احتمال استمرار ورود آلاينده‌ها از منابع مختلف به آب آشاميدني و بالاتر بودن مقدار آن از مقدار مجاز، لزوم توجه ويژه به اين فلز بديهي به نظر مي‌رسد. كليدواژه‌ها: ارزيابي ريسك سلامت، فلزات سنگين، تالاب انزلي

226077

علوم پزشكي گيلان