مدل‌سازي و پهنه‌بندي پتانسيل آتش‌سوزي در عرصه‌هاي طبيعي حوزه آبخيز بن‌رود زنگنه، شهرستان شيراز

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم و مهندسي مرتع

كارشناسي ارشد

آتش‌سوزي يكي از شايع‌ترين خطرات طبيعي است كه در سرتاسر جهان رخ مي‌دهد و باعث از بين رفتن مراتع و جنگل¬ها شده و همچنين خسارت‌هاي اقتصادي و زيست محيطي بسياري را به‌وجود مي‌آورد. پيش¬بيني آتش‌سوزي در مراتع و عرصه‌هاي طبيعي و تهيه نقشه پراكنش و خطر آتش‌سوزي در مديريت خطر آتش‌سوزي و پيامدهاي زيست‌‌محيطي آن بسيار كارآمد است. هدف از اين مطالعه مدل¬سازي و پهنه¬بندي خطر آتش‌سوزي با استفاده از مدل‌هاي MaxEnt و شبكه¬هاي باور بيزين (BBNs) و انتخاب مدل كارآمدتر و شناسايي و ارزيابي تأثير عوامل محيطي و انساني بر بروز آتش‌سوزي در منطقه بن‌رود زنگنه استان فارس مي‌باشد. بدين منظور از 122 نقطه رخداد آتش‌سوزي طي ده سال گذشته در منطقه مورد مطالعه استفاده شد كه 70 درصد از اين نقاط براي مدل‌سازي و 30 درصد ديگر براي اعتبارسنجي مدل‌ها مورد استفاده قرار گرفتند. در پروسه مدل‌سازي احتمال وقوع آتش‌سوزي، از عوامل فيزيو‌گرافي (شيب، جهت شيب، ارتفاع و انحناي سطح)، عومل اقليمي (بارش و دما) عوامل انساني (فاصله از جاده و فاصله از مناطق مسكوني)، كاربري ارضي و شاخص پوشش گياهي تفاضلي نرمال شده استفاده شد. محدوده مطالعاتي از نظر پتانسيل آتش‌سوزي به 4 منطقه ‌كم خطر ، خطر ‌متوسط، خطر ‌زياد و خطر‌ خيلي زياد طبقه‌بندي شد. نتايج مدل MaxEnt نشان داد كه 13/12درصد مساحت منطقه در محدوده خطر خيلي زياد و 21/51 درصد مساحت در محدوده خطر خيلي كم آتش‌سوزي قرار دارد. هم‌چنين با توجه به مدل BBNs 95/24 درصد مساحت منطقه در محدوده خطر خيلي زياد و 49/10 درصد مساحت در محدوده خطر خيلي كم آتش‌سوزي قرار دارد. نتايج نشان داد كه مهم‌ترين عامل موثر در وقوع آتش‌سوزي در مدل MaxEnt عامل فاصله از مناطق مسكوني، فاصله از جاده، ارتفاع و كاربري اراضي مي‌باشد و جهت شيب، انحناي سطح و شاخص پوشش گياهي تفاضلي نرمال شده كمترين تاثير را در وقوع آتش‌سوزي دارند. هم‌چنين نتايج تحليل مدل BBNs نشان داد كه شيب، فاصله از مناطق مسكوني، فاصله از جاده و كاربري اراضي بيشترين تاثير را در وقوع آتش‌سوزي منطقه دارند. ارزيابي مدل¬ها با استفاده از سطح زير منحني¬ پلات¬هاي ROC نشان داد كه مدل داده‌اي شبكه¬هاي باور بيزين (96/0) در مقايسه با مدل MaxEnt (86/0) از دقت بالاتري برخوردار است. با اين حال كارايي هر دو مدل جهت پيش‌بيني آتش‌سوزي قابل قبول بود. نتايج اين مطالعه مي‌تواند اطلاعات ارزشمندي به مديران مراتع و جنگل‌ها و هم‌چنين ادارات مديريت بلاياي طبيعي ارايه ‌كند تا اقدامات مناسب به منظور جلو‌گيري از آتش‌سوزي‌هاي بعدي و در نتيجه حفاظت از منابع ارزشمند طبيعي انجام دهند.

226276

مديريت مرتع

مهندسي منابع طبيعي

دانشگاه صنعتي اصفهان