بررسي تحمل به تنش خشكي و تجزيه ارتباطي نشانگر هاي مولكولي مرتبط با آن درژنوتيپ هاي مختلف منداب (Eruca sativa L)

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

كشاورزي

دكتري

منداب با نام علمي Eruca sativa گياهي يكساله و ديپلوييد (2x=22) از خانواده شب بوييان مي باشد. در مطالعه اول نتايج تجزيه واريانس نشان داد بين ژنوتيپ¬ها از لحاظ شاخص¬هاي حساسيت و تحمل به تنش خشكي اختلاف معني¬داري وجود دارد و در هر دو سال شاخص¬هاي STIو MP,YSI به دليل همبستگي مثبت و معني¬داري با عملكرد دانه در هر دو محيط به عنوان بهترين شاخص¬ها انتخاب شدند. نتايج تجزيه واريانس حاكي از نقش معني‌دار سال، محيط رطوبتي و ژنوتيپ بر صفات مورفو- فنولوژيك و زراعي در اين گياه بود. ميزان صفات فنولوژيك، عملكرد و اجزاي عملكرد در پاسخ به تنش خشكي كاهش يافت. تجزيه رگرسيون مرحله اي صفات تعداد كپسول در بوته، تعداد دانه در كپسول و وزن هزار دانه در تبيين 96 درصد تغييرات كل عملكرد دانه در بوته را در هر دو محيط موثر دانست. كه انتخاب غيرمستقيم براي اين صفات به‌ويژه تعداد كپسول در بوته از كارايي بالايي در برنامه¬هاي به¬نژادي برخوردار است. عملكرد دانه در اثر تنش خشكي 18% كاهش يافت. در مطالعه دوم نتايج تجزيه واريانس مركب داده¬ها نشان داد كه تفاوت معني-داري در سطح يك درصد بين ژنوتيپ¬ها از نظر صفات بيوشيميايي وجود داشت . تنش خشكي باعث ايجاد طيف وسيعي از تنوع در صفات مختلف بيوشيميايي شد به طور متوسط، تنش خشكي محتواي پرولين (24٪)، كاتالاز (42٪)، پراكسيداز (60٪) و مالون دي آلدئيد (116٪) را در طول دو سال مطالعه افزايش داد. محتواي نسبي آب (5/19 درصد) و مقدار رنگدانه‌هاي فتوسنتزي (كلروفيل و كاروتنوئيدها) به طور معني‌داري كاهش يافت.. تجزيه ارتباطي در مطالعه سوم نشان داد كه چند شكلي بالايي توسط نشانگرهاي IRAP و REMAP كه فعاليت عناصر رتروترانسپوزوني در جمعيتهاي منداب نشان داد. مقادير بالاي PIC نشان دهنده كارايي مناسب تركيبات آغازگري مي باشد كه ميتوانند براي مطالعات تنوع ژنتيكي و شناسايي گونه هاي با خويشاوندي نزديك استفاده شوند. نتايج AMOVA در هر دو نوع تركيب آغازگري، واريانس درون جمعيت ها بزرگتر بود كه نشان دهنده تنوع بسيار بالاي جمعيت ها مي باشد. ساختار جمعيت براساس IRAP، مقدار K بهينه برابر 3 و براي نشانگرهاي REMAP برابر 4 برآورد شد. پارامتر r2 براي جفت مكان ها و سطح معني داري آنها نشان داد، 6/5 درصد از جفت نشانگرهاي REMAP (1037 جفت) داراي 01/0 r2 ≥ و (947 جفت) داراي 1/0 r2 ≥ و (528 جفت) داراي 5/0 r2 ≥ بودند. همچنين 4/3 درصد از جفت نشانگرهاي IRAP (374 جفت) داراي 01/0 r2 ≥ و (316 جفت) داراي 1/0 r2 ≥ و (98 جفت) داراي 5/0 r2 ≥ بودند براي نشانگرهاي IRAP، درمدل GLM در محيط رطوبتي نرمال معتبرترين ارتباط ها براي صفت تعداد دانه در كپسول، عملكرد دانه، عملكرد روغن و درصد روغن با 1 نشانگر و شاخص برداشت با 2نشانگر مرتبط در سطح احتمال 001 /0 مشاهده شد. درمحيط رطوبتي تنش صفات دانه در كپسول، وزن هزار دانه و درصد روغن با 1 نشانگر و عملكرد دانه، شاخص برداشت با 2 نشانگر و عملكرد روغن با 3 نشانگر مرتبط در سطح احتمال 001/0 ارتباط داشتند. درمدل MLM 1نشانگر در محيط رطوبتي نرمال با صفت ارتفاع در سطح احتمال 001 /0 ارتباط معني دارداشت و در محيط رطوبتي تنش با صفات تعداد كپسول در بوته و عملكرد روغن با 1 نشانگر در سطح احتمال 001/0 ارتباط معني دار داشتند. نشانگرهاي REMAP نيز توسط مدل GLM معتبرترين ارتباط در محيط رطوبتي نرمال در سطح احتمال 001 /0 براي صفات ارتفاع و شاخص برداشت با 2 نشانگر و براي صفات تعداد كپسول در بوته و عملكرد روغن، تعداد دانه در كپسول و عملكرد دانه با 1 نشانگر ارتباط معني دار داشتند و در محيط رطوبتي تنش با صفات ارتفاع، تعداد كپسول در بوته و درصد و عملكرد روغن با 1 نشانگر و با صفات تعداد دانه در كپسول، شاخص برداشت و عملكرد دانه با 2 نشانگر ارتباط معني دار در سطح 001/0 مشاهده شد. در مدل MLM معتبرترين ارتباط با نشانگر درمحيط رطوبتي نرمال مربوط به صفات ارتفاع، تعداد كپسول در بوته، عملكرد دانه، درصد و عملكرد روغن با 1 نشانگر، در سطح احتمال 001 /0 مشاهده شد و درمحيط رطوبتي تنش عملكرد دانه با 1 نشانگر در سطح احتمال 001/0 ارتباط معني دار داشت.

226487

اصلاح نباتات

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان