بررسي روند تغييرات سطح آب و پوشش¬گياهي تالاب گاوخوني با استفاده از تصاوير ماهواره اي با هدف پايش تحقق نياز آبي زيست محيطي تالاب

كارشناسي ارشد

تالاب گاوخوني از تالاب¬هاي ايران و با مساحت7/417 كيلومترمربع (وسعت تا 719 كيلومترمربع متغير مي¬باشد) درمنتهي¬اليه حوضه زاينده¬رود واقع¬شده است. اين تالاب يكي از با ارزش¬ترين تالاب¬هاي ثبت¬شده در كنوانسيون رامسر مي¬باشد و براي منطقه اهميت ويژه¬اي دارد. هرچند اين تالاب درروند تكاملي خود، امروزه به بستري خشك و عاري از آب تبديل¬شده است، اما فعاليت¬هاي انساني اين روند را بيش از پيش سرعت بخشيده و به سمت نابودي و مرگ زود¬¬رس تالاب رسانده است. در سال¬هاي گذشته حق¬آبه¬اي كه براي حفظ زيست‌بوم تالاب در نظر گرفته¬شده محقق نگرديده و به همين دليل زمين¬هاي كشاورزي در اطراف اين تالاب خشك و گرد و غبار حاصل از اين مكان افزايش يافته است. لذا نياز است با بررسي و شناخت عوامل مهم تاثير¬گذار بر زيست¬‌بوم تالاب از بروز آسيب¬هاي احتمالي كه ممكن است انسان و محيط زيست را درگير نموده و باعث مخاطرات زياد زيست محيطي شود جلوگيري گردد. در سال¬هاي اخير پژوهشگران و علاقه¬مندان زيادي مطالعاتي را در بررسي زيست ¬محيطي و هيدرواقليمي تالاب¬گاوخوني در بازه¬هاي زماني مختلف انجام داده¬ا¬ند. با توجه به اين¬كه پژوهش¬هاي گذشته در تالاب¬ها معمولا بصورت سالانه انجام شده است در اين پژوهش بازه زماني كوتاه¬تر فصلي و ماهانه، در ارزيابي¬ها مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف اصلي اين تحقيق، استفاده از تصاوير ماهواره¬اي جهت پايش تغييرات سطح ¬آب و پوشش¬گياهي تالاب به عنوان شاخصه¬هاي اصلي تامين نياز آبي زيست ¬محيطي تالاب مي¬باشد. در اين مطالعه سطح آبدار تالاب گاو¬خوني طي سال¬هاي 1370 تا 1400 با استفاده از تصاوير ماهواره¬اي سري Landsat مورد بررسي قرار گرفت پس از انجام بررسي لازم بر روي تصاوير ماهواره¬اي، مساحت سطح آبدار و پوشش¬گياهي تالاب گاوخوني استخراج شد. در مطالعه حاضر ميزان تحقق نياز زيست محيطي تالاب مورد بررسي قرار گرفت كه بيانگر عدم تخصيص حق آبه تالاب گاوخوني در سال¬هاي اخير بوده و باعث شده تا محيط زيست تالاب در معرض خطر قرار گيرد. در بخشي از مطالعه با بررسي شاخص¬هاي خشكسالي هواشناسي و هيدرولوژيكي و مشخص نمودن دوره¬هاي خشك و تر در دوره مورد بررسي، بر اساس 366 سري داده هيدرواقليمي ماهانه و با به كارگيري نرم افزار SPSS يك رابطه بر حسب متغيرهاي اين مطالعه براي پيش بيني سطح آبدار ارائه شد كه مي¬توان در برنامه ريزي مديريت و احياي تالاب از آن بهره گرفت. در نتيجه آناليز تصاوير ماهواره¬اي مشخص شد كه تالاب گاوخوني معمولاً بهترين وضعيت خود را از لحاظ آبگيري در فصل زمستان و ابتداي فصل بهار تجربه كرده است. همچنين بررسي¬ها نشان داد كه محدوده مورد بررسي از لحاظ پوشش¬گياهي بسيار ضعيف است. نتايج نشان داد كه دبي ورودي به تالاب نسبت به ميزان بارش در محدوده تالاب، تاثير بيشتري در ميزان سطح آب داشته است. در اين پژوهش با بررسي ميزان همبستگي بين مقادير هيدرواقليمي و سطح آب در تالاب مشخص شد كه بهترين زمان جهت رها¬سازي آب، از لحاظ ماندگاري و مقدار سطح آب فصل پاييز ¬مي¬باشد. بر اساس رابطه بدست آمده در اين پژوهش ميزان سطح آب در تالاب در سناريو¬هاي مختلف تامين آب ورودي به تالاب محاسبه و ارائه گرديد.

226925

دانشگاه اصفهان

محمدعلي عليجانيان

مهندسي عمران- مهندسي و مديريت منابع آب

حامد يزديان