تحليل نابرابري مصرف و توزيع يارانه هاي بنزين در دهك هاي درآمدي و عوامل موثر بر مصرف خانوارها در ايران _ با تاكيد بر شيوع كويد-19 و اصلاح يارانه بنزين در ايران _

كارشناسي ارشد

يارانه¬هاي انرژي در ايران طي سال¬هاي زيادي همواره بخش قابل توجهي از درآمد ناخالص ملي را با هدف حمايت از اقشار ضعيف جامعه، توزيع برابر درآمد و برقراري عدالت اجتماعي به خود اختصاص داده¬اند. اما طبق مطالعات انجام شده بنظر مي¬رسد نه تنها اهداف اوليه اين يارانه¬ها تامين نشده¬اند بلكه با برقراري قيمت¬هاي كم¬تر از مقدار قيمت واقعي بنزين، به شكست بازار، كسري بودجه و افزايش آلودگي¬هاي زيست محيطي دامن زده¬اند. لذا سال¬هاست دولت¬هايي كه برسركار آمده¬اند در تلاش جهت اصلاح يارانه¬هاي بنزين بوده¬اند و اصلاحات انجام شده همواره با مناقشات اجتماعي فراواني همراه بوده¬اند كه نشان¬دهنده اهميت اين موضوع براي اقشار مختلف جامعه است. در پژوهش حاضر به بررسي ميزان اثر بخشي اصلاح قيمت بنزين در سال 1398 با مقايسه سال¬هاي قبل و بعد از آن، تاثير شيوع بيماري كرونا بر مصرف بنزين و عوامل موثر بر مصرف بنزين خانوارها در ايران، طي پنج مرحله پرداختيم. در مراحل اوليه متغيرهاي مرتبط با ويژگي¬هاي جمعيت شناختي خانوار در جامعه را بررسي كرده و سپس ضريب جيني و شاخص تمركز را بدست آورديم. در مراحل پاياني نيز ابتدا ميزان معناداري و اثرگذاري عوامل موثر بر مصرف بنزين خانوار را به كمك رگرسيون خطي تخمين زده و پس از آن مقدار اصابت يارانه بنزين به هر دهك هزينه¬اي را در سال¬هاي 1397 و 1399 محاسبه نموديم. كليه نتايج به¬دست آمده از محاسبات ضريب جيني و شاخص تمركز، بر وجود نابرابري مصرف بنزين به نفع خانوارهاي برخوردارتر دلالت دارد. همچنين رگرسيون خطي نشان داد عواملي چون محل سكونت ( شهري يا روستايي) خانوار، جنسيت، گروه شغلي و گروه تحصيلي سرپرست خانوار، تعداد اتومبيل شخصي و تعداد افراد شاغل و محصل خانوار بر مصرف بنزين، اثر ميگذراند. روشBIA (بررسي اصابت منافع) هم نشان داد، سياست اصلاح يارانه انرژي در سال 1398 با شكست مواجه شده است. شيوع بيماري كرونا نيز نه تنها مصرف بنزين را كاهش نداده است بلكه موجب متمركز شدن مصرف بنزين در دهك¬هاي بالاتر نيز شده است.

226964

دانشگاه اصفهان

علوم اقتصادي - اقتصاد نظري

شهرام معيني