بررسي تاثير درمان‌هاي دارويي و مداخلات غير دارويي پزشكي بر بهبود عملكرد رفتاري و شناختي در اختلال طيف اوتيسم (يك مطالعه متاآناليز شبكه-اي)

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

پزشكي

مقدمه: اختلال طيف اوتيسم با ناتواني در ارتباط اجتماعي و رفتارهاي محدود و تكراري مشخص مي¬شود. هرچند درمان¬هاي فعلي كه بر روان درماني استوارند، تا حدي باعث بهبود عملكرد رفتاري در مبتلايان به اين اختلال شده¬است، اما بسياري از اين افراد بصورت مادام العمر درگير ناتواني هستند. سازمان غذا و داروي امريكا استفاده از دو دارو را براي درمان اختلال طيف اوتيسم تاييد كرده است، كه باعث كاهش ميزان پرخاشگري در مبتلايان مي¬شود ولي تاثيري روي علائم اصلي اختلال طيف اوتيسم ندارد. به همين دليل پژوهش¬هايي بر روي درمان¬هاي جديد انجام شده كه علائم اصلي اين بيماري را هدف قرار مي¬دهند. هدف از انجام اين مطالعه تعيين تاثير مداخلات دارويي و غير دارويي جديد پزشكي بر بهبود عملكرد رفتاري و شناختي در اختلال طيف اوتيسم بصورت يك مطالعه متاآناليز شبكه¬اي بود. مواد و روش¬ها: در اين مطالعه پس از تعيين كليد واژه هاي اصلي و مترادف هاي آنها، سرچ در پايگاه ها PubMed, Web of Science, Scopus, Embase مقالات مرتبط از ژانويه 1990 تا اكتبر 2023 جهت استخراج داده بررسي شد و پس از انجام غربالگري، ارزيابي كيفي مطالعات منتخب با استفاده از Version 2 of the Cochrane risk-of-bias tool for randomized trials Rob 2 انجام گرديد و جهت انجام متاآناليز از نرم افزار STATA نسخه 17 با در نظر گرفتن مدل Random ( (Random Effect Modelsاستفاده شد. يافته¬ها: نتايج مطالعه حاضر نشان داد كه رژيم غذايي فاقد گلوتن ( SMD=-4.96 با فاصله اطمينان 7.77- تا 2.15-)، تركيب دارويي Omega-3 و Vitamin D (SMD=-3.63 با فاصله اطمينان 15.28- تا 8.02-) و تركيب دارويي L-Carnitin و Risperidone ( SMD=-13.81 با فاصله اطمينان 18.07- تا 9.55- ) و داروي Valproate ( SMD= -1.53 با فاصله اطمينان 4.12- تا 1.07-) در بهبود عملكرد رفتاري بصورت كلي موثر است. رژيم غذايي فاقد گلوتن ( SMD=-21 با فاصله اطمينان 30.83- تا 11.17-) ، Vitamin D (SMD= -0.09 با فاصله اطمينان 6.29- تا 6.11) ، Aripiprazole ( SMD=-1.39 با فاصله اطمينان 2.74- تا 0.05-)، Balovaptan ( SMD= -0.87 با فاصله اطمينان 2.46- تا 0.71) و Atomoxetin (SMD= -0.73 با فاصله اطمينان 2.69- تا 1.22) در بهبود عملكرد اجتماعي در اختلال طيف اوتيسم موثر است. ميزان تحريك پذيري مبتلايان با استفاده از Omega-3 (SMD=-2.18 با فاصله اطمينان 4.39- تا 0.03) و Cilostazole (SMD= -7.29 با فاصله اطمينان 12.66- تا 1.92- ) كاهش مي¬يابد. دو داروي Aripiprazole (SMD=-7.49 با فاصله اطمينان 8.04- تا 6.94- ) و Oxytocin ( SMD= -1.60 با فاصله اطمينان 2.20- تا 0.99- ) در بهبود بيش فعالي در اختلال طيف اوتيسم موثر است. نتيجه¬گيري: با توجه به نتايج متاآناليز شبكه¬اي حاضر ميتوان گفت درمان¬هاي دارويي و رژيم غذايي فاقد گلوتن در بهبود عملكرد رفتاري اختلال طيف اوتيسم موثر است. استفاده از درمان¬هاي نوين مانند درمان با سلول¬هاي بنيادي، تحريك مغناطيسي مغز و پيوند ميكروبيوتاي مدفوع گرچه در مطالعات كارآزمايي باليني مجزا با جامعه¬هاي آماري محدود، عملكرد رفتاري يا شناختي را بهبود بخشيده¬اند ولي مستندات كافي براي استفاده وسيع از آن¬ها وجود ندارد. اما اين نتايج نياز به انجام مطالعات بيشتر به صورت كارآزمايي باليني با در نظر گرفتن دوزهاي مختلف، به همراه گروه هاي مقايسه مناسب تر دارد. با توجه به اين نتايج ميتوان به بروز رساني گايدلاين هاي باليني و تصميم گيري هاي باليني اميدوار بود. كلمات كليدي: اختلال طيف اوتيسم؛ سلول بنيادي ؛تحريك مغناطيسي مغز ؛پيوند ميكروبيوتاي روده ؛رژيم غذايي

227048

دانشگاه علوم پزشكي كردستان

پزشكي

پزشكي

دانشگاه علوم پزشکي کردستان

قباد مرادي، يوسف مرادي