بررسي ميزان شيوع و عوامل خطر يبوست مزمن در جمعيت كوهورت گيلان در سال¬هاي 1393 تا 1395

رشت

چكيده مقدمه :يبوست مزمن يكي از شايع¬ترين اختلالات گوارشي است كه شيوع جهاني آن در حدود 14% مي¬باشد. در اين مطالعه شيوع يبوست مزمن در جمعيت بالغين ساكن گيلان بررسي شد و عوامل خطر مرتبط با آن را مشخص گرديد. خلاصه روش اجرا: مطالعه حاضر يك مطالعه مقطعي- تحليلي مي¬باشد كه جمعيت هدف آن افراد 35 تا 70 ساله ساكن گيلان در سال¬هاي 1393 تا 1395 هستند. روش جمع¬آوري داده¬ها به صورت در دسترس و با استفاده از داده¬هاي موجود كوهورت گيلان بود. شيوع يبوست مزمن (كمتر يا مساوي سه بار دفع در هفته) در جمعيت مورد بررسي تعيين شد. متغيرهاي دموگرافيك عادات و ويژگي¬هاي زمينه¬اي، بيماري¬هاي زمينه-اي و داروهاي مصرفي در افراد مبتلا به يبوست مزمن و بدون يبوست مزمن محاسبه و با هم مقايسه شدند. براي تعيين عوامل خطر يبوست مزمن مدل رگرسيون لجستيك استفاده شد. نتايج: در اين مطالعه ميانگين سن شركت‌كنندگان برابر با 90/8±52/51 سال و 3527 نفر (5/33 درصد) داراي سن بيشتر از 55 سال بودند. از 10520 فرد مورد مطالعه، 5633 نفر (5/53 درصد) زن، 9527 نفر (6/90 درصد) ﻣﺘﺄهل، 5739 نفر (6/54 درصد) شاغل و 4613 نفر (8/43 درصد) ساكن شهر بودند. طبق نتايج رگرسيون لجيستيك، در مدل تعديل¬نشده، در جنس زن با (87/2–90/1 :CI95 درصد، 34/2=OR)، شانس ابتلا به يبوست نسبت به جنسيت مرد بالاتر است (به ميزان 34/2 برابر) و به عبارتي ديگر جنسيت زن شانس ابتلا به يبوست را 134 درصد افزايش داد. يافته¬هاي مشابهي پس از تعديل براي متغيرهايي نظير فعاليت فيزيكي كم (54/2-45/1 :CI 95 درصد 92/1 =OR) و متوسط (80/1– 02/1 :CI 95 درصد، 36/1=OR) در برابر فعاليت فيزيكي زياد وجود داشت كه با افزايش شانس يبوست همراه بودند. ابتلا به بيماري¬هاي همراه بدين صورت كه وجود دو بيماري همراه (06/2– 15/1 :CI 95 درصد، 54/1=OR) به ميزان 54 درصد وسه بيماري همراه و بيشتر (02/2– 07/1 :CI 95 درصد، 47/1=OR) 47 درصد، شانس يبوست را افزايش داد. هم¬چنين مصرف الكل (08/3– 76/1 :CI 95 درصد، 33/2=OR) به مقدار تقريبي دو برابر، مصرف داروهايNSAID (71/1– 05/1 :CI 95 درصد، 34/1=OR) به ميزان 34 درصد، داروهاي ضد¬افسردگي (77/2 – 59/1 :CI 95 درصد، 10/2=OR) نزديك به دو برابر و داروهاي آنتي كولينرژيك (81/16–21/1 :CI 95 درصد، 52/4=OR) نيز به ميزان تقريبا چهاربرابر با افزايش شانس يبوست همراه بودند كه بيش¬ترين اثر را در بين بقيه متغير ها داشت. در مقابل تحصيلات بالا (99/0-34/0 :CI 95 درصد ، 58/0=OR) با كاهش شانس يبوست به ميزان 42درصد همراهي داشت. به طور مشابه اضافه وزن (72/0-43/0 :CI 95 درصد، 56/0 =OR) و چاقي (60/0–35/0 :CI 95 درصد، 46/0=OR)، مصرف مواد مخدر(94/0–27/0 :CI 95 درصد، 50/0=OR) با كاهش شانس يبوست همراه بودند. هم¬چنين مصرف زياد ميوه به گونه¬اي كه مصرف 2 تا 4 عدد ميوه (84/0-50/0 :CI 95 درصد، 65/0 =OR) 35 درصد و مصرف بيشتر از 4 عدد (83/0-50/0 :CI 95 درصد، 64/0 =OR) 36 درصد شانس يبوست را كاهش داد. نتيجه¬گيري: يبوست يكي از موارد شايع است كه باتوجه به نتايج حاصل از اين پژوهش فاكتورهاي زيادي از جمله جنسيت زن، داروها (خصوصا آنتي كولينرژيك و ضد¬افسردگي)، فعاليت فيزيكي كم و متوسط، مصرف الكل، كاهش مصرف ميوه و سبزي، سن بالا در افزايش ريسك يبوست نقش دارد. از اين رو با توصيه مواردي هم¬چون استفاده از مواد خوراكي با فيبر بالا (ميوه و سبزي)، تشويق به فعاليت فيزيكي زياد و ورزش مي¬توان در كاهش يبوست و علائم ناشي از آن در افرادي كه از علائم آن رنج مي¬برند، نقش داشت. هم¬چنين باتوجه به نقش چشم¬گير داروها به ويژه داروهاي آنتي كولينرژيك در افزايش شانس يبوست در نظر داشتن راهكار مناسب مانند توصيه به ورزش و مصرف مواد با فيبر بالا جهت كاهش علائم در تجويز داروها توسط پزشكان مي¬تواند موثر باشد. كد اخلاق:IR.GUMS.REC.1401.288 كليدواژه¬ها: يبوست مزمن، عوامل خطر، كوهورت گيلان

227153

علوم پزشكي گيلان