عنوان
نوسانات جمعيت سفيدبالك پنبه (Bemisia tabaci) و سفيدبالك گلخانه (Trialeurodes vaporariorum) در گلخانه‌هاي سبزي اصفهان
نويسنده اصلي
هارون آبادي، نوشين
محل تحصيل
اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان
رشته تحصيلي
حشره شناسي
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
سفيد بالك‌ها حشراتي از خانواده Aleyrodidae هستند كه از مهم‌ترين آفات اقتصادي پلي‌فاژ در سطح دنيا به شمار مي‌روند. اين آفات با تغذيه مستقيم از شيره گياهان و انتقال ويروس‌هاي گياهي سبب خسارت كمي و كيفي در گياهان مي‌شوند.Bemisia tabaci وTrialeurodes vaporariorum دو گونه از مهم‌ترين حشرات اين خانواده به شمار مي‌روند كه خسارت زيادي به سبزيجات گلخانه‌اي وارد مي‌كنند. B. tabaci داراي تنوع ژنتيكي بسيار زيادي بوده و يك مجموعه گونه‌اي را دربر مي‌گيرد. بيوتيپ B و بيوتيپ Q بيشترين گسترش را در بين گونه‌هاي B. tabaci در سراسر جهان دارند. در اين مطالعه نوسانات جمعيت اين دو گونه سفيدبالك در دو سال متوالي 1401 و 1402 روي چهار ميزبان خيار،گوجه‌فرنگي، بادمجان و فلفل در گلخانه‌هاي واقع در شهرستان مباركه اصفهان مورد بررسي قرار گرفت. ارزيابي نوسانات جمعيت در سال 1401 در تمام طول سال انجام شد و براي اين منظور با حذف گياهان هر گلخانه نزديك‌ترين گلخانه از همان محصول جايگزين گرديد. نمونه‌برداري‌ها در سال اول از دو گلخانه خيار، سه گلخانه گوجه‌فرنگي، دو گلخانه بادمجان و يك گلخانه فلفل انجام شد. بررسي نوسانات جمعيت با انتخاب يك گلخانه از هر ميزبان در سال دوم ادامه يافت. در هرنوبت نمونه برداري از هرگلخانه، پنج بوته بطور تصادفي انتخاب و نمونه برداري‌ها سال اول بصورت هفتگي و در سال دوم 10 روز يكبار انجام شد. تعيين بيوتيپ جمعيت‌هاي B. tabaci از گلخانه‌هاي مختلف با استفاده از جفت آغازگرهاي BEM 23 انجام شد. نتايج نشان داد كه در هر دو سال و روي تمام ميزبان‌ها هر دو گونه سفيدبالك حضور داشتند. B. tabaci بيوتيپB تنها گونه فعال در گلخانه‌هاي مورد بررسي تشخيص داده شد. در سال اول حشرات كامل از اواسط ارديبهشت در گلخانه‌ها ظاهر شدند ولي در سال دوم حشرات كامل هردوگونه از اواسط خرداد ماه مشاهده شدند. در هردو سال مطالعه در گلخانه‌هاي فلفل، B.tabaci گونه غالب بوده و T. vaporariorum جمعيت بسيار پايين تري داشت. در گلخانه‌هاي گوجه‌فرنگي و خيار در سال اول اختلاف معني‌داري بين جمعيت دو گونه مشاهده نشد ولي در سال دوم سفيدبالك گلخانه غالب بود. B.tabaci در سال 1401 در گلخانه‌هاي بادمجان، گونه غالب بود در صورتي كه روي همين ميزبان در گلخانه مورد مطالعه در سال 1402 و در بازه زماني مورد مطالعه، T. vaporariorum غالب بود. بررسي نوسانات جمعيت سفيد بالك‌ها در تمام طول سال 1401 در گلخانه‌هاي بادمجان و گوجه‌فرنگي نشان داد كه T. vaporariorum در فصل‌هاي بهار و پاييز و B.tabaci در فصل تابستان جمعيت بيشتري داشت. نقاط رقابت دو گونه كه در حقيقت نقطه تغيير گونه غالب در گلخانه بود، در تراكم خاصي از جمعيت آن‌ها و تحت تاثير دما در اين گلخانه‌ها مشاهده شد. نمونه‌برداري‌هاي متوالي روي گياهان فلفل، خيار، گوجه‌فرنگي و بادمجان نشان داد كه اگر چه تقريبا در تمام طول سال هر دو گونه در گلخانه‌ها حضور داشتند ولي الگوي فعاليت وابسته به دما الگوي ثابتي نيست. به نظر مي‌رسد تراكم جمعيت گونه‌ها وعملكرد گونه‌ها به شدت تحت تاثير عوامل زنده و غيرزنده مختلف از جمله سرماي زمستانه يا دماي اول فصل است؛ تا حدي كه در محصول بادمجان روند نوسانات دو گونه در دو سال متوالي عكس يكديگر بود. نتايج حاصل از اين تحقيق در تعيين گونه سفيدبالك غالب هرمحصول و نوسانات فصلي آن در مديريت اين آفت در گلخانه‌هاي اصفهان اطلاعات ارزشمندي محيا مي‌كند.
شماره ركورد
227292
گرايش رشته تحصيلي
حشره شناسي
دانشكده
مهندسي كشاورزي
دانشگاه
دانشگاه صنعتي اصفهان