بررسي رمان¬هاي علمي¬تخيلي با موضوع هوش¬مصنوعي با روش تحليل لايه اي علّي

كارشناسي ارشد

تصاوير ذهني كه از قضاوت¬هاي زيبايي¬شناسانه، ارزش¬ها، چهارچوب فرهنگي، باور¬ها، ايده¬آل¬ها، آرمان ها، اعتقادات، ترس¬ها، خاطرات، تجربه¬هاي شخصي نشات مي¬گيرد به رفتار¬هاي انسان جهت مي¬دهند و آينده او را خلق مي¬كنند. يكي از مهمترين وظايف آينده¬پژوهان استخراج تصاوير آينده و تصوير غالب بر ذهن مردم، رسانه‌ها، كتاب ها، فيلم¬هاو ...مي¬باشد. اين تصاوير شامل تصاوير آرمان¬شهري و ويران¬شهري و طيف¬هاي بين اين دو است. رشد سريع فناوري در سال¬هاي اخير چشمگير بوده¬است و اصولا فناوري مسئله بسيار مهمي در زندگي بشر مي¬باشد كه با انقلاب¬هاي صنعتي تاثير آن بيشتر نيز شده است. انقلاب صنعتي چهارم در دوره ما اتفاق افتاده¬است كه هوش¬مصنوعي گل سر¬سبد آن مي¬باشد تا حدي كه مي¬شود آن را انقلاب هوش¬مصنوعي ناميد. هوش¬مصنوعي در حال شكل دادن به آينده بشريت تقريباً در ﺗﻤﺎم زﻣﯿﻨﻪﻫﺎ از ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗﺎ اﻗﺘﺼﺎد ﻣﯽ¬ﺑﺎﺷﺪ و ﺑﺎ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﺟﻬﺎن، ﺑﺸﺮ را ﺑﻪ ﯾﮏ ﻧﻘﻄﻪ ﺑﺪون¬ﺑﺎزﮔﺸﺖ رﻫﻨﻤﻮن ﺧﻮاﻫﺪ¬ﮐﺮد. بررسي تصاوير آينده هوش¬مصنوعي در حال حاضر كار دشواري است زيرا نوآوري¬هاي هوش مصنوعي با سرعتي زياد و شتابان در حال تغيير است. شبيه¬سازي آينده روشي است كه با آن آينده را بررسي مي¬كنيم. يكي از بهترين روش¬هاي شبيه¬سازي آينده و استخراج تصاوير آينده هوش¬مصنوعي، ادبيات گمانه‌اي است. ژانر علمي¬تخيلي بعنوان يكي از مهم¬ترين بخش¬هاي اين ادبيات همواره تصاويري را ارائه كرده است كه در آينده به واقعيت تبديل شده‌اند. اين پژوهش بعنوان يك پژوهش توسعه¬اي و كيفي با استفاده از روش تحليل محتواي كيفي جهت¬دار كه روشي براي جمع¬آوري داده¬ها و تبديل آنها به مقوله¬ها و تم¬ها بر اساس استنتاج و تفسير و تاييد يا رد نظريه پيشين مي¬باشد، ابتدا تصاوير آينده هوش¬مصنوعي را از رمان¬هاي علمي¬تخيلي استخراج كرده كه نتايج به دو گروه تصاوير آرمان¬شهري و ويران¬شهري تقسيم مي¬شوند كه نظريه پيشين را تائيد مي¬كند. سپس رمان نرومنسر ويليام گيبسون در مجموعه تصاوير ويران¬شهري از هوش¬مصنوعي و مجموعه رمان¬هاي كالچر نوشته يان بنكز در مجموعه تصاوير آرمان¬شهري از هوش¬مصنوعي با استفاده از روش تحليل لايه‌اي علّي در چهار لايه ليتاني، علل اجتماعي، جهان¬بيني و استعاره و اسطوره مورد كنكاش عميق قرار گرفته¬است. نتيجه در رمان نرومنسر در لايه جهان¬بيني، سرمايه¬داري فناورانه افسار¬گسيخته و در لايه استعاره و اسطوره، اسطوره گالم به دست آمد. در مجموعه كالچر نتيجه در لايه جهان¬بيني، آرمان¬شهر فناورانه كمونيستي و در لايه استعاره و اسطوره، اسطوره پاندورا زن مصنوعي و شيطاني به دست آمد. با بررسي نتايج دو گروه، رسيدن به خود¬آگاهي و تكينگي در هوش¬مصنوعي نمايان شد سپس در فصل پنجم اين موارد مورد تحليل قرار گرفت. نتيجه اين شد كه اگر خودآگاهي و تكينگي به معناي يك كپي تمام¬عيار از هوش انسان باشد به دليل ويژگي¬هاي هوش انساني از جمله تخيل و شهود امكان¬پذير نمي¬باشد. اما هر شبيه¬سازي از ويژگي¬هاي هوش¬انساني اگر در مقياس خيلي بزرگ¬تر از مغز انسان به كار رود باعث به وجود آمدن نوعي هوش جديد خواهد شد كه ممكن است خطرناك باشد

227443

دانشگاه اصفهان

مهندسي صنايع- آينده پژوهي

محسن طاهري دمنه