عنوان
بررسي انديشه‌يسياسي فقهاي معاصرنجف اشرف: واكاوي نسبت فقه و سياست
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
چكيده
نوشته پيش¬رو به بازخواني مفاهيم و مبادي انديشه سياسي فقيهان شيعي در دوره معاصر مي-پردازد. براي فراهم شدن امكان شناسايي و فهم عناصر انديشه¬اي فقيهان در اين دوره بايد سير تاريخي اين انديشه¬ها بازيابي شود تا گذرگاه¬هاي مفهومي و تحولات معنايي اين انديشه-ها كشف شود. خوانش زمينه¬¬هايي كه بر بستر آنها فهم سياسي فقيهان شكل يافته است براي تفسير اجزاي انديشه و مقاصد متن¬هاي آنان ضروري است. براي اين بازخواني از روش هرمنوتيكي كوئنتين اسكينر بهره برده‌ايم. اين روش مبتني بر فهم متن¬ها بر اساس در نظر گرفتن آنان به عنوان كنش گفتاري قصد شده است و با بازخواني زمينه¬ فرهنگي و بستر زباني شكل¬يابي آن متن در پي كشف مقصود نويسنده متن است. وقتي سخن از انديشه سياسي است، بحث از نظريه اي در باب دولت در ميان است و از جهت ديگر زماني كه انديشه فقيهان موضوع بحث است، فقه به عنوان دانشي مرتبط با مسلمانان و نهاد فقاهت به عنوان يكي از نهادهاي جامعه مسلمانان عنصري تعيين كننده براي بحث مورد نظر خواهد بود. در اين پژوهش به انديشه دولت در اسلام از ابتداي تأسيس آن تا زمان برپايي دولت مشروطه پرداخته‌ايم و نظريه¬هايي كه پشتوانه اين دولت در طول تاريخ بوده¬اند، توضيح مفهومي داده شده‌اند. اين نظريه¬ها به صورت كلي به سه دوره تاريخي تقسيم¬ شده‌اند: دوره تأسيس دولت در صدر اسلام؛ دوره دوم از آغاز دولت استيلا تا دوره معاصر كه با انحطاط نظري و عملي دولت استيلا و مشروطه¬سازي دولت همراه بود. فقه شيعي كه در حاشيه دولت خلافت و در شرايط تقيّه تأسيس شد، به تدوين نظريه¬اي پرداخت كه كنش سياسي شيعيان در دوره غيبت را بر اساس اعتقاد به جائر بودن حاكمان و همكاري با او را مشروط به اقامه عدالت، اجراي شريعت و... تنظيم مي¬نمود. دو روايت متفاوت از فقه‌التقيه وجود داشت.برخي قائل به نيابت فقيهان در امور عامه و عهده¬داري دولت از جانب امام غايب بود و روايت ديگر مشروعيت دولت در دوره غيبت را ناممكن مي‌پنداشت. در دولت صفويه فقه شيعي فقه‌الدوله استيلاء را بازتوليد نمود. اين سه گروه از نظريه‌هاي فقيهان شيعي در ميانه انقلاب مشروطه نزاعي را ميان انديشه قديم و جديد دولت رقم زدند. فقه‌التقيه به طرفداري از مشروطه و فقه‌الدوله قديم حامي استبداد بود. براي كشف انديشه سياسي فقيهان دوره معاصر توضيح عناصر و مفروضات اين سه نظريه ضروري است.
شماره ركورد
227739
دانشگاه
دانشگاه اصفهان
رشته تحصيلي
علوم سياسي- انديشه هاي سياسي
استاد راهنما
علي علي حسيني