تصوير هنري سورۀ حديد

كارشناسي ارشد

دانش تصوير هنري از مهم ترين و كاربردي ترين مباحث در حوزۀ زيبايي شناسي است ،اين دانش در آثار بسياري از بلاغيون مورد توجه بوده و براي انتقال بسياري از معاني به صورت غير مستقيم مؤثر است. اين دانش بيانگر مفاهيمي است كه در تفاسير و ساير كتب مرتبط با قرآن وجود ندارد و اين مفاهيم تنها با درك و تحليل متون قرآن با روش هاي تصوير هنري مي باشد. تصاوير هنري در آيات قرآن وجود دارد اما دغدغۀ اصلي درك و فهم اين تصاوير است كه براي دست يابي به اين علم نياز به استفاده از علوم بلاغت و عناصر تصويرپردازي است ، ويژگي اصلي پژوهش هاي تصوير هنري جدا از دسترسي به مفاهيم انتزاعي قرآن ، بررسي زيبايي هاي ادبي و تصويرگري هاي قرآن بوده است، به كارگيري اين دانش از يك سو و درگيري انديشه و احساس مخاطب از سويي ديگر سبب مي شود دريچه اي ديگر از مضامين قرآن بر روان و عقل مخاطب رسوخ كرده و اثر گذاري آيات قرآن بيشتر شده و جنبه اي ديگر از اعجاز قرآن براي مخاطبان قرآن رونمايي شود. در اين پژوهش مفاهيم آيات سورۀ حديد كه ابتدائا بر محوريت معاد وسپس توحيد و نبوت مي باشد و با ترجمه و تحليل لغات سورۀ حديد و تفسير آيات بيان مي شود،پس از اين مرحله آيات از دو جنبۀ تصاوير بلاغي و زباني بررسي مي شود ،عناصر بلاغي مانند علم معاني ، بيان ،بديع بوده و تصوير زباني مانند مؤلفه هاي تصاوير ديداري،شنيداري،تصاوير متقابل،حركت،رنگ ،عاطفه،مكان،زمان و موسيقي موجود در آيات مي باشد و پس از اين مرحله كاركردهاي نزديك و دور مورد بررسي قرار مي گيرد،كاركردهاي نزديك عبارتند از معاني ذهني و حالات رواني،ضرب المثل هاي قرآني،صحنه هاي طبيعت،رخدادهاي واقعي،داستان گذشتگان،الگوهاي انساني و صحنه هاي قيامت .كاركردهاي دور نيز مشتمل بر كاركردهاي هنري،رواني و تربيتي ،عقلاني و ديني مي باشد،كه تمامي اين كاركردها بر پايۀ ايمان حقيقي به خداوند و انفاق و اعتقاد به معاد و قدرت الهي مي باشد. نتايج حاصل از اين پژوهش و نمودارهاي آماري حاصل از آن نشان مي دهد كه عناصر تصاوير بلاغي بيشتر از عناصر تصاوير زباني در اين سوره به كار رفته است و در بين عناصر بلاغي بيشترين بسامد مربوط به تقييد با عطف نسق به علت عطف هاي متنوع در سوره بوده و سپس تقييد با مفعول به مي باشد كه حالات فعل بيان مي شود و بالاترين بسامد در آرايه هاي علم بيان را مجاز و كنايه به خود اختصاص داده است تا مفاهيم معنوي و ذهني ملموس تر شود و تخيل شنونده را برانگيزد و در نهاد او اثر مطلوب بگذارد ،و در محسنات معنوي مراعات النظير و طباق بيشترين بسامد را دارد كه نه تنها سبب زيبايي كلام مي شود بلكه باعث شده تا هماهنگي و تضاد در كلام بيشتر نمايان شود همچنين در تصاوير زباني بيشترين بسامد مختص به حركت و سپس تصاوير ديداري بوده است تا پويايي در كلام بيشتر شده و بيشترين اثر را بر روح و روان مخاطب بگذارد.

228392

دانشگاه اصفهان

تفسير و علوم قرآن

دكتر اعظم پرچم , دكتر امير احمدنژاد