ارزيابي فني و مديريتي سامانه‌هاي آبياري باراني كلاسيك ثابت - آبپاش متحرك مزارع سيب¬زميني در دشت هرمزآباد سميرم

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

علوم مهندسي آب

كارشناسي ارشد

چكيده سامانه‌هاي نوين آبياري به‌عنوان يك ابزار مديريتي براي مديريت و مصرف درست آب آبياري با بهره‌وري بالا در شرايط كمبود منابع آب در چند دهه اخير توسعه‌يافته است. ارزيابي سامانه‌هاي آبياري به ما كمك مي‌كند تا از دقت طراحي، اجرا و مديريت آبياري در تحقق يكنواختي پخش و راندمان كاربرد آبياري مورد انتظار مطلع شويم. از طرفي ضرورت دارد، در مديريت آبياري از فناوري‌هاي جديد استفاده شود. همچنين فناوري‌هاي جديد مديريت آبياري علاوه بر ضوابط و مقررات موجود در طراحي و اجرا نيازمندي‌هاي ديگري دارد كه نياز به بررسي و تدوين دارد. در اين راستا در دشت هرمزآباد سميرم در استان‌ اصفهان و مزرعه چشمه زاغي در استان چهارمحال‌وبختياري تعداد 6 سامانه آبياري باراني كلاسيك ثابت - آبپاش متحرك از نظر شاخص‌هاي CU، DU، AELQ و PELQ و اثر يكنواختي بر مقدار توليد سيب‌زميني و بهره‌وري آب آبياري مورد بررسي قرار گرفت. در اين ارزيابي متوسط شاخص‌هاي CU، DU، AELQ و PELQ براي 6 سامانه آبياري به ترتيب 76، 3/65، 33/55 و 6/67 درصد بودند. متوسط راندمان كاربرد آب براي شش سامانه آبياري % 4/57 تعيين گرديد كه در بازه 4/77- 3/43 درصد بودند. نتايج حاصل از بررسي الگوي پاشش آبپاش بر عملكرد سيب‌زميني نشان داد، به‌طور كلي با فاصله از آبپاش عمق آب مصرفي كاهش يافت، تغييرات عملكرد روند مشخصي نداشت و بهره‌وري مصرف آب آبياري روند افزايشي داشت. كم بودن يكنواختي پخش از دو منظر سبب كاهش بهره‌وري آب آبياري گرديد. قسمتي از مزرعه كه آب زياد دريافت كردند، اگر‌چه ممكن است افزايش توليد داشته باشند؛ اما بدليل دريافت آب زياد در اين نقاط تلفات آب به‌صورت فرونشت عمقي و شستشوي مواد مغذي رخ داد. درصد افزايش توليد در مقابل درصد افزايش آب آبياري قابل‌توجه نبود و سبب كاهش بهره‌وري آب آبياري شد. از طرفي نقاطي كه ميزان آب كمتري دريافت كردند، كاهش آب دريافتي در گياه حساس سيب‌زميني موجب كاهش شديد توليد شد و در تابع بهره‌وري آب آبياري مقدار صورت كسر (توليد) با شدت بيشتري كاهش‌يافته و سبب كاهش بهره‌وري آب آبياري شده است. در همين راستا شيوه‌نامه بهره‌برداري جهت ارتقاي يكنواختي پخش آبپاش و راندمان كاربرد آب تهيه شده است. وجود مشكلات طراحي، اجرا، عدم‌بهره‌برداري و نگهداري صحيح، سوء مديريت، دانش كم كشاورزان از سامانه‌هاي آبياري، دخالت كشاورزان در شبكه آبياري و نبود ارزيابي مستمر و دوره‌اي از سامانه‌ها سبب كاهش اثر بخشي و ناكارآمدي آن‌ها شده است. كلمات كليدي: آبياري باراني، ارزيابي يكنواختي آبپاش، راندمان كاربرد، دستورالعمل بهره‌برداري و شيوه‌نامه پياده‌سازي مديريت آبياري دقيق.

229651

آبياري و زهكشي

مهندسي كشاورزي

دانشگاه صنعتي اصفهان